Köy TV "Tarımda Başarı" programının bu bölümünde AgroTroia ekibi, Osmaniye'nin Düziçi ilçesinde, Bayırlı köyünde 500 zeytin ağacına sahip üretici Hüseyin Çolak'ın bahçesinde buluştu. Yaklaşık 10 yıldır AgroTroia ile çalışan üreticinin yanında bölge bayisi Dinamik Tarım'dan Ömer Bey ve firmanın ziraat mühendisleri yer aldı. Sohbetin merkezinde zeytinde sürdürülebilir verim için doğru zeytin besleme programı ve bahçe bakımı vardı.
Düziçi'nde Zeytinciliğin Bugünü
Osmaniye genelinde son yıllarda biçerdöverin giremediği eğimli ve kurak araziler giderek zeytine dönüştürülüyor. Bölgede üretim büyük ölçüde zeytinyağına yönelik; sofralık zeytin ve kooperatifleşme zayıf olduğu için çiftçiler ürünlerini tüccarlara satmak zorunda kalıyor. Mühendislerin aktardığına göre zeytinyağının litresi piyasada 230-240 lira dolayında değer bulurken, bölgede tüccarların 160-170 lira civarında alım yapması üreticinin kazancını ciddi biçimde düşürüyor. Buna bir de su kaynaklarının yetersizliği, eğimli engebeli arazi yapısı ve sıkışık dikim mesafeleri eklenince zeytinciliğin zorlukları artıyor.
Bölgedeki bir diğer sorun da alışkanlıklardan kaynaklanıyor: tek tip gübreleme, atadan kalma uygulamalar ve "sinek ilacı atarsam sinek daha çok olur" gibi yanlış inanışlar verimi baskılıyor. Oysa üretim arttıkça çiftçinin kazancı da artıyor.
Var Yılı Yok Yılını Kırmak
Zeytinde en sık duyulan söylem "var yılı, yok yılı"; yani bir yıl bol, ertesi yıl düşük verim. AgroTroia mühendisleri, doğru zamanda ve düzenli yapılan beslemeyle bu döngünün kırılabileceğini vurguluyor. Hüseyin Çolak da 10 yıllık uygulamasında bunu bizzat yaşadığını anlatıyor: bir önceki sezon bahçeyi dinlendirmek için derin budama yapılmış, o yıl ürün alınmamış; bu sezon ise ağaç kendine gelerek yeniden verime durmuş. Üretici, AgroTroia ürünlerini kullanmayan komşularına kıyasla aralarında belirgin bir verim farkı oluştuğunu, maliyet bakımından da bu farkın çok önemli olduğunu söylüyor.
Mühendislerin altını çizdiği nokta şu: amaç sadece bir yıl yüksek ürün almak değil, her yıl düzenli ve homojen meyve alabilmek. Bunun için bahçeye programlı yaklaşmak gerekiyor.
Hasattan Erken Bahara Uygulamalar
Programın başlangıç noktası hasat sonu uygulamasıdır. Hasatla birlikte oluşan yaralardan enfeksiyon girmesini önlemek ve sürgündeki meyve gözlerini sağlıklı biçimde olgunlaştırmak için Copperas ile bezleme uygulaması yapılıyor. Bölgenin nemli ve rutubetli yapısı nedeniyle hastalık-zararlı baskısı yüksek olduğundan, başka bölgelere kıyasla buraya iki kat daha dikkatli bakmak gerekiyor. Bu uygulama ağacın homojen uyumasını ve ilkbaharda eş zamanlı uyanmasını sağlayarak döllenme eksikliğini azaltıyor.
Erken bahar döneminde tekrar bakır esaslı Copperas uygulaması devreye giriyor; içeriğindeki fosforik/fosfit iyonu mantar enfeksiyonlarına karşı koruma sağlıyor. Bölgenin en büyük sorunlarından halkalı leke 18-22 derecede pik yaptığı için, hastalık görülmeden önce müdahale şart. Bu nedenle tomurcuk dönemine kadar en az iki-üç kez uygulama yapılması öneriliyor. Mühendisler ayrıca uygulamaların dökülen yapraklara ve toprağa da sıkılması gerektiğini, çünkü enfeksiyonun toprakta kaldığını hatırlatıyor.
Tomurcuktan Çiçeğe ve Yaz Dönemi Mücadelesi
Tomurcuk döneminde sapın kuvvetlenmesi için kalsiyum verilir; sap ne kadar kuvvetliyse tutum o kadar iyi olur. Calcio uygulamasının yanında Copperas tekrarlanır. Bu dönemde pamuklu zararlısı ve güve zararı baş gösterdiği için zararlı mücadelesi de aksatılmamalı. Çiçeklenmeye doğru Activo ve içinde giberellik asit ile deniz yosunu bulunan karışım uygulanır; deniz yosunu gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkını minimuma indirerek son yıllarda aşırı sıcaklardan kaynaklanan tutum düşüşlerini hafifletir. Ceyhan ve Osmaniye bölgesinde iklim değişikliğiyle birlikte bitki fizyolojisi değiştiği için bu adım kritik hale gelmiştir.
Yaz ilerledikçe karabiber dökümü en büyük sorunlardan biridir. Bu soruna karşı iki aşamalı uygulama yapılır: ilk aşamada New Olive, Combi ve Aminado; ikinci aşamada dozaj düşürülerek (New Olive yarım doz) Copperas tekrar verilir. Yüksek sıcaklarda amino asit eklemek bitkiyi rahatlatır. Ardından zeytin sineği ve sap mantarı mücadelesi gelir; düzenli uygulama yapılan bahçelerde bu hastalıkların neredeyse hiç görülmediği belirtiliyor. İlerleyen dönemde potasyum ve Vital içeren uygulamalarla program tamamlanır.
Doğru Budama ve Toprak Yönetimi
Beslemenin yanında bakım hataları da verimi düşürüyor. Bölgede vertisilyum solgunluğu ve dal kanseri yaygın olduğundan, sorunlu ağaçların etrafı sürülmemeli ve budama aletleri çamaşır suyuyla dezenfekte edilmelidir; aksi halde hastalık ağaçtan ağaca taşınır. Toprak tarafında ise bölge topraklarının kireçli ve yüksek pH'lı olması gübrelemenin etkisini azaltıyor. Bu nedenle toprağın pH'ını düşürmek için kükürtlü gübrelere ağırlık verilmesi öneriliyor. Doğru budama, dezenfeksiyon ve toprak düzenlemesi, besleme programının verimini katlayan tamamlayıcı adımlardır.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas — hasat sonu ve erken bahar bakır esaslı koruma uygulaması.
- Calcio — tomurcuk döneminde sapı kuvvetlendiren kalsiyum kaynağı.
- Activo — çiçeklenme döneminde tutumu destekleyen uygulama.
- New Olive — karabiber dökümüne karşı zeytine özel besleme.
- Combi — karabiber dökümü uygulamasında kullanılan karışım.
- Aminado — sıcak dönemde bitkiyi rahatlatan amino asit takviyesi.
Düziçi'ndeki bu bahçe, doğru zamanlı beslemenin ve özenli bakımın zeytinde var yılı yok yılını nasıl ortadan kaldırabileceğinin canlı bir örneği. Su kaynağı bu sezon tam anlamıyla devreye giren bahçede halkalı leke, vertisilyum ve dal kanseri görülmüyor; sürgünler 20 santimetreye ulaşarak gelecek sezona güçlü bir başlangıç hazırlıyor. Mühendislerin özeti net: az girdiyle yüksek ve sürekli verim, ancak programlı besleme ve bilinçli bahçe yönetimiyle mümkün.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.