Köy TV "Tarımda Başarı" programının bu bölümünde Manisa'nın Sancaklı beldesine bağlı İğdecik (İğdirci) köyündeyiz. Türkiye'de hatta kuzey yarımkürede ilk kirazın hasat edildiği bu bereketli bölgede, kiraz üreticileri ve AgroTroia ekibiyle bir araya gelip kiraz besleme programını ve bu sezon yaşanan zirai don felaketini konuştuk. Bahçe sahibi Hamza Büyüksavran ve İsmail Karadağ gibi üreticiler, ziraat teknikeri ve mühendislerle birlikte kirazda doğru bakımın yıl boyu nasıl yapılması gerektiğini anlattı.
İğdecik'te Kirazın Hikâyesi ve Bu Yılki Don Zararı
İğdecik köyü, kirazda Türkiye'nin en erken hasat yapılan yörelerinden biri. Bu sezon ise bölgenin yanı sıra ülke genelinde çok ciddi bir zirai don ve soğuk zararı yaşandı; pek çok bahçede çiçekler yandı ve tek tane ürün kalmadığını söyleyen üreticiler oldu. Dondan etkilenmeyen bahçelerde kiraz fiyatları beklenenin üzerinde seyretti, hatta ikizli sürgün kirazları bile bu yıl alıcı buldu. Üreticiler bu durumu "çok para kazanma" olarak değil, uzun yıllar maliyetin altında satıştan sonra ürünün ilk kez hak ettiği değeri bulması olarak yorumluyor. Mazot, gübre ve işçilik gibi girdilerin yüksekliği düşünüldüğünde, kazancın enflasyon karşısında nasıl eridiği de masaya yatırıldı.
Hasat Sonrası Bakım ve Göz Beslemesinin Önemi
Kirazda en kritik dönemlerden biri hasat sonrasıdır. Birçok üretici hasattan sonra bahçeyi kendi haline bırakma alışkanlığı taşır; oysa kiraz ağacının gelecek yılını şimdiden kurması bu döneme bağlı. AgroTroia ekibinin önerdiği uygulama, hasattan hemen sonra 100 litre suya 500 cc Activo ve 500 cc Fosforiko karışımıyla yapraktan beslemedir. Mantar ve benzeri hastalık riski varsa bu karışım Copperas ile desteklenebilir. Göz beslemesi şart; çünkü ağaca güçlü göz yaptırılmazsa homojen bir çiçeklenme olmaz, çiçek olmadan da meyve tutumu sağlanamaz. İri ve parlak gözler, ertesi yılın verim potansiyelini doğrudan belirler.
Tomurcuk Sayısını Artırarak Çiçeklenmeyi Güçlendirmek
Bayinin yıllardır süregelen deneyimi, bu uygulamanın tomurcuk sayısını belirgin biçimde artırdığını gösteriyor. Activo başlangıçta damlama sulamayla dönüme 2 litre verilerek kullanılırken, yapraktan uygulandığında ve Fosforiko ile birleştirildiğinde daha iyi sonuç alındığı görülmüş. Genel olarak bir tomurcuktan iki, iyi bakılan bahçelerde üç çiçek çıkarken, bu beslemeyle tek tomurcuktan altıya kadar çiçek görülebiliyor. Bu sezon ilk kez ürünleri deneyen genç üretici Hamza'nın bahçesinde, üç uygulamalı yöntemle henüz erken dönemde bile komşu bahçelere kıyasla en az yüzde 50 fark gözlenmesi, yöntemin gücünü kahve sohbetlerinde anlatılan en güçlü reklama dönüştürdü.
Erken Azotlu Gübrelemenin Tehlikesi
Don zararını artıran en önemli hatalardan biri, hasattan hemen sonra yapılan erken azotlu gübrelemedir. Meyve ağacı yaprağını döküp belli bir süre uyku dönemine geçmek zorundadır. Ocak-Şubat aylarında ağaç tam uykudayken azot verilmesi, uyanmayı erkene çeker ve ağacı dona açık hale getirir; adeta "don gelmeden uyan" çağrısı yapılmış olur. Bitki azota, uyandıktan hasada kadarki dönemde ihtiyaç duyar. Üstelik üre fiyatlarının torba başına yüksek seviyelere ulaştığı bu dönemde erken atılan azot, hem ağaca zarar hem de cebe yük demek. Doğru planlama, azotu yanlış zamanda toprağa atmamaktan geçiyor.
Don Sonrası Acil Müdahale, Sulama ve Gelecek Yıla Hazırlık
Don olur olmaz hızlı müdahale, zararı toparlamada belirleyici. Ekibin önerisi, don ya da dolu zararının hemen ardından, mümkünse aynı gün, Activo'yu bir amino asit ve deniz yosunu içerikli ürünle birlikte yapraktan uygulamak. Üzümde benzer müdahalelerle yüzde 90'a varabilecek zararların yüzde 60-70 seviyesinde tutulduğu, ikincil salkım oluşumunun sağlandığı vurgulandı. Bu nedenle profesyonel üreticinin deposunda her zaman bir bidon Activo bulundurması, adeta bir ilk yardım çantası gibi düşünülmeli; sipariş beklemek bir günlük gecikme bile etkiyi azaltıyor. Ağaçta mahsul olmasa dahi sulama kesilmemeli: artan kuraklık ve azalan bahar-güz yağmurları nedeniyle ağacın gelecek yılın sürgün ve gözlerini bu yıl hazırladığını unutmamak gerekiyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Activo — hasat sonrası göz beslemesi ve don/dolu sonrası acil müdahalede temel ürün.
- Copperas — mantar ve hastalık riskine karşı destekleyici uygulama.
- Aminado — don sonrası toparlanmada amino asit ve deniz yosunu içerikli takviye.
İğdecik köyündeki bu buluşma, kirazda başarının tek bir uygulamaya değil, hasat sonrası beslemeden don sonrası acil müdahaleye ve sulamadan azotun doğru zamanlamasına kadar uzanan bütüncül bir bakım anlayışına bağlı olduğunu bir kez daha gösterdi. Bahçesine yıl boyu sahip çıkan üretici, hem maliyetini düşürüyor hem de gelecek sezonun verimini şimdiden güvence altına alıyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.