Köy TV "Tarımda Başarı" ekibi bu bölümde Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinde, AgroTroia ceviz besleme programını uygulayan Hüseyin Sert'in bahçesindeydi. Ekip geçen yıl da aynı bahçede çekim yapmış; bu yıl başarının sürekliliğini göstermek için yeniden gelinmiş. Bölgeyi vuran don, kuraklık ve aşırı sıcaklığa rağmen doğru bakım ve beslemeyle yönetilen bu bahçenin neden ayakta kaldığını; AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez, bahçe sahibi çiftçi Hüseyin Sert, bölge bayii Duran Hasırcı, satış sorumlusu Cemal Kurt ile ziraat mühendisleri Simge ve Nuh anlattı.
Pazarcık'ta dört yıllık bir ceviz başarısı
Programın açılışında öne çıkan vurgu, başarının tek bir sezona değil yıllara yayılmasıydı. Bahçe sahibi Hüseyin Sert, yıllarca yurt dışında kaldıktan sonra babadan kalma fıstık bahçesini söküp suyu bol olan bu araziyi cevize çevirmiş. Ancak ilk yıllarda yapılan hatalar bahçeyi neredeyse bitirmiş: özellikle genç fidanlara senede dört-beş kez verilen yoğun azotlu "şeker gübresi" ağaçları adeta zehirlemiş ve bahçe iki-üç yıl geriye gitmiş. Çözüm, ağaçlara verilen aşırı azotu teşhis eden tecrübeli bir ziraatçiden gelmiş. AgroTroia ile çalışmaya başlanan son dört yılda aynı program istikrarla uygulanıyor. Geçen yıl döllenme döneminde aşırı yağışın çiçekleri vurması nedeniyle ceviz içleri boş ve zayıf kalmış; bu yıl ise bahçe gözle görülür biçimde toparlanmış durumda.
Tarımsal danışmanlık: doğru dozda, doğru dönemde besleme
Umut Dönmez, AgroTroia'nın yıllar içinde proje ortağından öte bir aileye dönüştüğünü; sahada on bir-on iki kişiyi bulan bir ziraat mühendisi ekibiyle çalıştıklarını anlattı. Ona göre çiftçiye sunulan en büyük değer, ürün satışından çok karşılıksız verilen tarımsal danışmanlık. Yıllardır "şunu da at, bunu da at, ağacın parlasın" söylemleriyle kandırılan çiftçinin aksine, AgroTroia'nın yaklaşımı net: ağacın neye ihtiyacı varsa, doğru döneminde ve doğru dozunda verilmesi; bir kaşık fazla gübrenin bile ağaca verilmemesi. Firma bitki koruma ruhsatlı ilaç üretmiyor; ancak hangi zararlıya karşı hangi etken maddenin kullanılacağını çiftçiye karşılıksız öneriyor. Ziraat mühendisi Simge ise cevizde anahtar kelimenin zamanlama olduğunu vurguladı: programda hasat sonrasından bir sonraki hasada kadar uygulanan sekiz aşama var ve her uygulama belirli bir döneme denk geliyor. Bir günlük gecikme bile ciddi kayba yol açabiliyor; buna karşılık zamanında yapılan uygulamalar, don ve dolu gibi afet durumlarından sonra bile bahçeyi kurtarabiliyor.
Dona ve sıcağa karşı: su, döllenme ve zamanlama
Satış sorumlusu Cemal Kurt, bölgede genel tablonun çok zayıf olduğunu; çevredeki birçok bahçede meyve neredeyse hiç bulunmadığını anlattı. Bunun başlıca sebebi şiddetli bir don olayı: birçok yerde ağaca su verilemediği için ağaçlar donmuş, meyve gözleri yok olmuş. Oysa içinde su aktif olan ağaç dona daha dayanıklı oluyor; bu bahçede suyun bol olması ve çiçek döneminde iyi bir döllenme yakalanması farkı yaratmış. Bölge bayii Duran Hasırcı, hiçbir başarının tesadüf olmadığını; don beklenen gece, daha don olmadan önce uygulamayı yapıp ardından damlama sularını açtıklarını ve ağaçları hızla toparladıklarını aktardı. Hatta kar yağarken bir müşterinin bahçesinde yaptırdığı uygulamayla, çevredeki tüm bahçeler vurulurken o bahçenin korunduğunu anlattı. Soğuğu ve sıcağı kontrol etmek mümkün olmasa da, planlı besleme ve doğru zamanlamayla zararı azaltmak mümkün; bu bahçede don kaybı en fazla yüzde on-yirmi düzeyinde kalmış. Sıcaklığın yer yer 60 dereceyi gördüğü bölgede ufak güneş yanıkları görülse de ekonomik bir zarar oluşmamış.
Cevizde doğru gübreleme takvimi: azot, fosfor ve potasyum
Ziraat mühendisi Nuh, cevizde doğru beslemenin temelini zamanlamanın belirlediğini ayrıntılı biçimde anlattı. En büyük yanlış, ağaçları erken bahar döneminde aşırı azotla veya üreyle uyandırmaya çalışmak; bu, sürgünü artırırken meyve atımını da çoğaltıyor ve aynı zamanda antraknoz, fitoftera ile armillaria kök çürüklüğünü tetikliyor. Azotun doğru zamanı, meyve tutumu gerçekleştikten sonra, nohut tanesi-yumurta büyüklüğü döneminde; bu dönemde azot meyve çeperini genişleterek kalibreyi artırıyor ve sıcaklık 30 derecenin üzerine çıktığı için mantar enfeksiyonları da geriliyor. Taban gübresinin çözünmesi 70-90 gün sürdüğü için, ağacın açtığı dönemden yaklaşık 75-80 gün önce verilmesi gerekiyor; çok erken atılan gübre kış yağışlarıyla yıkanıp boşa gidiyor. Topraklarımız ceviz bahçelerinde genellikle çinko bakımından noksan olduğundan çinkolu gübreler önem taşıyor. Potasyuma erken başlamak ise ağacı erken yaşlandırıp kalibreyi düşürüyor; bu yüzden potasyum ağustos ortalarına dek sürdürülmeli. Fosfordan verim alabilmek için ise yüksek kireç ve pH koşullarında sıvı kükürtle birlikte uygulama öne çıkıyor; azotla verilen kalsiyum nitratın ise toprağı kilitleyip çiçek döneminde fosfordan yararlanmayı engellediği belirtildi.
Hastalıklarla mücadele ve gövde uygulaması
Simge, cevizin en büyük baş belalarının bakteriyel yanıklık, antraknoz ve fitoftera olduğunu; bunların erken belirti aşamasında müdahale edilmesi gerektiğini anlattı. Hastalık çok ilerleyip gövdede zamklanmalara dönüştüğünde, tamamen kuruyan ağaca müdahale şansı kalmıyor. Özellikle Chandler çeşidinin bu hastalıklara karşı hassasiyeti yüksek; Lapseki tarafında bir bahçede 500 ağacın üçü tamamen kuruma noktasına gelmiş. AgroTroia'nın çözümü, kimyasal zehir yükünü artırmadan bitki kondisyonunu desteklemek üzerine kurulu. Bakteriyel yanıklık ve fitofteraya karşı Activo, fosforiko ve Copperas ile gövde uygulaması yapılıyor; ayrıca kök boğazı çürüklüğüne karşı kültürel önlemler alınıyor. Nuh, kullanılan ruhsatlı fungusitlerin yalnızca 10 gün hastalığı bastırdığını, on birinci günde hastalığın devam ettiğini; bu nedenle bitkide taşınmayı artırarak iletim demetlerini onarmanın kalıcı çözüm olduğunu vurguladı. Dört yıl önce bu bahçeye girildiğinde gövdelerde azot fitotoksisitesine bağlı büyük çatlaklar varmış; gövde uygulamasıyla bu çatlaklar kapatılarak hastalığın önüne geçilmiş. Bugün bölgede ağaç adına neredeyse hiçbir şey yokken, bu bahçede tutum ve kalibrasyon dikkat çekici biçimde iyi.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Activo – bakteriyel yanıklık ve fitofteraya karşı gövde uygulamasında kullanılan bitki kondisyonu destek ürünü.
- Copperas – kök boğazı çürüklüğü ve gövde hastalıklarına karşı uygulamanın temel ürünü.
Kahramanmaraş Pazarcık'taki bu ceviz bahçesi, bölgeyi vuran don, kuraklık ve aşırı sıcağa rağmen doğru zamanlamayla yapılan besleme, bilinçli sulama-drenaj yönetimi ve hastalıklarla erken mücadelenin cevizde nasıl fark yarattığını gösterdi. Dört yıla yayılan istikrarlı bakımla hem bu yılın ürünü hem de gelecek yılın verimi güvence altına alınıyor. Allah tüm üreticilerimize bereketli hasatlar nasip etsin.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.