Köy TV "Tarımda Başarı" ekibi bu bölümde İzmir'in Vişneli köyünde, AgroTroia zeytin besleme programını uygulayan bir zeytin bahçesindeydi. Vişneli, firmanın doğuş hikâyesinin yazıldığı yerlerden biri; pek çok ürün burada denenmiş, zeytin ve kirazdaki AR-GE çalışmalarının büyük bölümü bu arazide yürütülmüş. Çevredeki bahçelerde zeytin neredeyse yokken dört yıldır üst üste dolu ve kaliteli ürün veren bu bahçede, AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez, bahçe sahibi çiftçi Cihan Öztoğlu, bahçeyi bizzat işleyen Hasan Öztoğlu, çiftçi Kaner Altan, ziraat teknikeri Recai İnci ile ziraat mühendisleri Simge İsen ve Yusuf, zeytinde bakım ve beslemenin verime etkisini anlattı.
Vişneli'de yıllara yayılan bir başarı
Programda öne çıkan ilk vurgu, başarının tek bir sezona değil yıllara yayılmasıydı. Bir üründen bir yıl iyi hasat almak mümkün olsa da, bu bahçede on yılı aşan, süregelen bir verim söz konusu. Vişneli, AgroTroia için neredeyse tüm ürünlerin ilk denendiği, zeytin ve kiraz üzerine AR-GE çalışmalarının yapıldığı bahçelerden biri olduğu için ayrıca kıymetli. Bahçe sahibi Cihan Öztoğlu, ziyaretçilerine ürünü yalnızca anlatmanın yetmediğini, mutlaka yerinde göstermek gerektiğini söyledi; çünkü görülmeyen her anlatım çiftçinin kafasında hayalde kalıyor. En kolay kıyas ise komşu bahçeyle yapılıyor: bir önceki yılın "yok" sezonunda Türkiye genelinde zeytin azken, bu bahçe olması gerekenin altında da olsa ürün verirken çevredeki bahçelerde tek bir zeytin bile görmek zordu. Öztoğlu, bahçenin dört yıldır bu istikrarda olduğunu, özellikle halkalı leke sorununu çözdükten sonra işlerin iyice rayına oturduğunu anlattı.
Halkalı leke ve düzenli beslemenin önemi
Bahçenin başarısının temelinde düzenli ve periyodik besleme yatıyor. Zeytinde en belalı sorunlardan biri olan halkalı leke, tam çiçek açma döneminde yaprak dökümüne yol açabiliyor; yaprağını döken ağacın çiçeği açıkta kalıyor, güneş de yakınca o sezon büyük ölçüde kaybediliyor. Önemli olan, yaprağı o kritik dönemde ağaçta tutabilmek. Bahçeyi yıllardır işleyen Hasan Öztoğlu ile çiftçi Kaner Altan, sulanmayan parsellerde bile Copperas ve düzenli besleme desteğiyle güçlü bir performans aldıklarını paylaştı. Kaner Altan, AgroTroia ile tanışmalarının dört yıl önce yine halkalı leke mücadelesiyle başladığını; ilk başta maliyet kaygısıyla önerilerin hepsini uygulamadıklarını, ancak tam bakım uygulandığında sonucun ne kadar değiştiğini sonradan kavradıklarını anlattı. Ziraat mühendisi Simge İsen ise beslemenin tek seferlik bir işlem olmadığını, programdaki her ürünün belirli bir amaca ve döneme göre hazırlandığını vurguladı; tıpkı insanın bir öğünle sağlığa kavuşamaması gibi, ağaçta da etkiyi görmek için programın süreklilik içinde uygulanması gerekiyor.
Kültürel mücadele: budama atıkları ve makas dezenfeksiyonu
Simge İsen, zeytinde verimli hasadın yalnızca besleme ve zirai mücadeleyle değil, kültürel önlemlerle de mümkün olduğunu anlattı. Budama yapıldıktan sonra budama atıklarının bir an önce bahçeden uzaklaştırılması gerekiyor; çünkü bu artıklar, zeytindeki hastalıkların en büyük bulaşma kaynaklarından biri. Atıklar bahçede kaldığı sürece hastalık farkında olmadan bir yerden başka bir yere taşınıyor. Aynı şekilde budama aletlerinin de iyi dezenfekte edilmesi şart: bir ağaç budanıp doğrudan diğerine geçildiğinde, hastalıklı daldan sağlıklı ağaca taşıma yapılmış oluyor. Özellikle bakteriyel kökenli zeytin dal kanseri bu yolla çok kolay yayılıyor. Üreticiler bunu meşakkatli bulsa da, makasların çamaşır suyuyla dezenfekte edilmesi, ortaya çıkan hastalıkla uğraşmaktan çok daha kolay ve etkili bir önlem. İsen, "yok" yılı denilen sezonlarda bile bakımlı bir bahçeden meyve alınabildiğini; bir önceki yıl yapılan beslemeler ve oluşturulan yeni sürgünler sayesinde bu yılların etkisinin azaltılabildiğini belirtti.
Don zararı ve sıcaklık stresiyle mücadele
Ziraat mühendisi Yusuf, nisan ayında ülke genelinde yaşanan ve etkisi geniş bir alana yayılan don olayının bu yılki rekolte düşüklüğünün başlıca sebeplerinden biri olduğunu anlattı. Karadeniz'den fındığa, iç bölgelerde elma ve kiraza kadar pek çok ürün etkilendi; zeytin de bu zarardan en çok nasibini alan ürünlerden biri oldu. Bahçe ziyaretlerinde, iyi tutum gösteren zeytinlerde bile don zararının izlerine rastlandı. Yusuf, geçmişte Bursa İznik-Mudanya tarafında -18 dereceyi gören şiddetli bir donun ağaç gövdelerinde yarılmalara yol açtığını, böyle ağır zararlarda toparlanmanın iki-üç yıla uzayabildiğini; bu yılki zararın ise daha çok mahsule yönelik olduğunu belirtti. Mahsulün az olduğu yıllarda dahi ağacın gelecek yıla hazırlanması için sulamanın ve yapraktan beslemenin sürdürülmesi gerekiyor; aksi halde bir sonraki sezon da ürün alınamıyor. Yaz dönemindeki aşırı sıcaklar ise meyve gözlerini etkileyerek gelecek yıl ikiz meyve gibi sorunlara yol açabiliyor. Sıcak ve soğuk stresine karşı besleme programındaki amino asit kaynağı Aminado ve deniz yosunu içerikli New Olive her uygulamaya dahil ediliyor; Vital ve kaolin esaslı ürünler de sıcaklık stresiyle mücadelede kullanılabiliyor.
Sahte gübreye karşı GTS denetimi ve üreticiye sahip çıkmak
Umut Dönmez, gübredeki ekonomik baskının arttığı dönemde sahte ve taklit ürünlerin de çoğaldığını, AgroTroia'nın bundan zaman zaman mağdur olduğunu söyledi. Bir ürünün taklidinin üretiliyor olmasını başarının göstergesi sayan Dönmez, taklitlerin gerçeğin yerini hiçbir zaman tutamadığını; memnun kalmayan çiftçilerin bir-iki sezon sonra yeniden firmaya döndüğünü anlattı. Devletin uyguladığı GTS kare kod sistemiyle çiftçilerin aldıkları üründeki kare kodu okutarak ürünün hangi tarihte, hangi fabrikada ve hangi firmaca üretildiğini görebileceği; ancak ürünlerin büyük çoğunluğunun kontrol edilmediği belirtildi. Doğrudan fabrikadan veya yetkili bayilerden alışveriş yapanların böyle bir riskle karşılaşmasının neredeyse imkânsız olduğu ifade edildi. Ziraat teknikeri Recai İnci ise "yok" yılında bile bakımın bırakılmaması gerektiğini; düşük rekolteli yıllarda fiyatların yükseldiğini, dolayısıyla bakımla verimi artırmanın çiftçinin kazancını koruduğunu anlattı. Ayrıca yaşanan orman yangınlarından etkilenen üreticilere geçmiş olsun dileklerini iletti ve bakımlı bahçelerin yangın gibi felaketlerin ortasında bile yeşil kalabildiğine dikkat çekti.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas – halkalı leke başta olmak üzere zeytin hastalıklarına karşı düzenli ve periyodik korumanın temel ürünü.
- Aminado – sıcak ve soğuk stresine karşı her uygulamaya dahil edilen amino asit kaynağı.
- New Olive – besleme programında yapraktan uygulanan, deniz yosunu içerikli destek ürünü.
İzmir Vişneli'deki bu bahçe, çevredeki olumsuz tabloya ve zorlu iklim koşullarına rağmen düzenli besleme, halkalı lekeyle zamanında mücadele, doğru kültürel önlemler ve don-sıcaklık stresine karşı bilinçli yönetimin zeytinde nasıl fark yarattığını somut biçimde gösterdi. Dört yıla yayılan istikrarlı bakımla hem bu yılın ürünü hem de gelecek yılın verimi güvence altına alınıyor. Allah tüm üreticilerimize hayırlı ve bereketli hasatlar nasip etsin.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.