Köy TV'nin "Tarımda Başarı" programı bu bölümde İzmir'in Tire ilçesine, AgroTroia bayisi Cihan Öztoğlu'nun da bölgesine giren bir incir bahçesine konuk oldu. Emekli din görevlisi ve üretici Galip Karakaş'ın yaklaşık 30 dönümlük zeytin-incir bahçesinde, AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez ile ziraat mühendisleri Yusuf Özçelik ve Simge'nin katılımıyla incir üretiminin teknik detayları konuşuldu. Bu yazıda Sarı Zeybek çeşidinden ilek döllenmesine, yapraktan beslemeden zararlı mücadelesine kadar bahçede dile getirilen başlıkları derledik.
İzmir Tire'de Sarı Zeybek inciri ve örnek bir bahçe
Bahçenin çeşidi, bölgede yaygın olan sarı lop yerine Sarı Zeybek. Galip Karakaş, kendi köyünün koşullarında sarı lopun istenen kaliteyi vermediğini, meyvenin aktığını ya da kuruduğunu anlatıyor. Bu nedenle akrabalarının bahçelerinde gördüğü Sarı Zeybek'i tercih etmiş ve mevcut ağaçları aşılayarak kademeli biçimde bu çeşide çevirmiş; bir sezonda yüz kadar ağacı dönüştürerek üretimi tamamen durdurmadan geçişi sağlamış. Sarı Zeybek'in kuraklığa ve susuzluğa görece daha dayanıklı olması da bölge için önemli bir avantaj olarak öne çıkıyor.
Bahçe aynı zamanda AgroTroia'nın bir Ar-Ge deneme alanı niteliği taşıyor. Yusuf Özçelik, burada incire özel olarak iki sezondur denedikleri, klasik potasyumlardan farklı ve düşük dozda kullanılan bir ürünle olumlu sonuçlar aldıklarını; bu çalışmanın ileride incire özel bir ürüne dönüşebileceğini belirtiyor. Bahçenin bir başka özelliği ise hiç sürülmemesi: toprak işlemenin yapılmadığı, taban gübresinin kullanılmadığı bir yönetim modeli izleniyor.
İlek (asma) ve döllenme: bu sezonun en büyük sorunu
Bu yıl bölgede incirde ciddi bir meyve dökümü yaşandı; bazı bahçelerde dökülme yarı yarıya, hatta üçte ikiye kadar ulaştı. Cihan Öztoğlu bunun temel nedenini ilek (asma) ve döllenme sorununa bağlıyor. İlek fiyatlarının sezon içinde olağanüstü yükselmesinin yanı sıra, asma döneminde günlerce süren sert rüzgâr belirleyici olmuş. İlek meyvesinin içinden çıkan döllenme sineği, sert rüzgâr nedeniyle ağaçtaki incire ulaşıp tozlama yapamamış; tutunamayan sinekler bahçeden uzaklaşınca döllenme gerçekleşmemiş ve döküm artmış.
Galip Karakaş'ın bahçesinde dökümün düşük kalmasının nedeni ise sürekli takip. Üretici bahçeyi günde birkaç kez dolaşıp döküm gördüğü kısma hemen ek ilek asarak müdahale ettiğini, bu sayede ürünün önemli bölümünü kurtardığını anlatıyor. Bahçenin konumunun rüzgârdan korunaklı olması da olumlu etki yapmış. Bu sezon meyvenin genel olarak az olması nedeniyle incir fiyatlarının yükselebileceği de bahçede dile getirilen değerlendirmeler arasında.
İncirde yapraktan besleme programı
Yusuf Özçelik'e göre incir, birçok meyve grubuna kıyasla bakımı görece kolay ve su isteği daha düşük bir tür; yağışlı geçen yıllarda kuru tarıma bile gelebiliyor. Bununla birlikte meyve kalitesi büyük ölçüde yapraktan beslemeyle şekilleniyor. İncire özel hazırlanan besleme programı altı uygulamadan oluşuyor; bu, yıllık dokuz-on uygulamaya çıkabilen zeytine göre daha az yoğun bir takvim.
İlek sonrası gelişim döneminde meyveyi potasyumlu ve kalsiyumlu ürünlerle dengelemek önemli. İncirde aranan ince kabuk, kaliteli boy ve dolgunluk için potasyumun tek başına verilmesi yeterli olmuyor; kalsiyum ile dengelenmesi gerekiyor. Programda bu nedenle potasyum uygulamalarının yanı sıra, kalsiyum ve potasyumun birlikte verildiği bir uygulama da yer alıyor. AgroTroia'nın incire yönelik besleme programında Calcio gibi kalsiyumlu ürünler bu dengeyi kurmak için kullanılıyor.
İncirin başlıca zararlıları ve mücadelesi
Son yıllarda incirde zararlı baskısı belirgin biçimde artmış durumda. Yusuf Özçelik, kısa süre önce bölge bayisi Mehmet Bey ile dolaştıkları bahçelerde incir siyah sineğinin ciddi zarar yapmaya başladığını gözlemlediklerini; bahçe sahiplerine ruhsatlı ilaçlarla mücadele etmelerini önerdiklerini aktarıyor. İncirde sık görülen kanlı balsıra ve gerektiğinde ciddi tahribat yapabilen kırmızı örümcek de mutlaka mücadele edilmesi gereken zararlılar arasında.
Bu zararlılara karşı düzenli kontrol ve zamanında müdahale belirleyici. Ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle yapılan mücadele, yapraktan besleme programıyla bütünleştirildiğinde hem ürün kaybı azalıyor hem de meyve kalitesi korunuyor. Bahçenin günde birkaç kez dolaşılması, bu tür zararlıların erken fark edilip kontrol altına alınmasını sağlayan en pratik yöntem olarak öne çıkıyor.
Hasat sonrası bakım ve gövde uygulaması
Hasata yakın dönemde uygulamalar genellikle bir-bir buçuk ay önceden kesiliyor; çünkü incir hassas bir meyve ve geç dönem uygulamaları kabukta leke yapabiliyor. Asıl kritik dönem ise hasat sonrası. Yusuf Özçelik, gelecek yılın meyve gözleri için hasattan sonra mutlaka bir uygulama yapılması gerektiğini vurguluyor: bakır uygulaması, fosfor ve Combi ile yapılan ilk uygulama, gelecek sezonun verimi için uygun koşulu hazırlıyor. Bakır ihtiyacı için Copperas bu programda öne çıkan ürünlerden.
Bahçede ayrıca gövdeden yapılan bir denemeden de söz edildi. Gövdesinin yarısı kurumuş ağaçlarda Activo ve fosforiko uygulamasıyla yapılan çalışmada, ağaçların yeniden canlandığı ifade edildi. Hasat sonrası bakımı ihmal etmeyen, zararlı mücadelesini düzenli yapan ve dengeli yapraktan besleme uygulayan üreticiler, daha az girdiyle daha verimli ve kaliteli incir alabiliyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas – hasat sonrası bakır uygulaması için
- Combi – hasat sonrası fosfor destekli ilk uygulamada
- Calcio – meyve kalitesinde potasyum-kalsiyum dengesi için
- Activo – gövde uygulaması denemesinde
İzmir Tire'deki bu bahçe, doğru çeşit seçimi, sürülmeyen toprak yönetimi, sürekli takip ve dengeli yapraktan besleme bir araya geldiğinde incirde dokuz yıla yayılan istikrarlı bir başarının nasıl mümkün olduğunu gösteriyor. İlek döllenmesinden zararlı mücadelesine ve hasat sonrası bakıma kadar her aşamada AgroTroia'nın incire özel besleme programı, üreticiye az girdiyle yüksek verim hedefinde yol gösteriyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.