Köy TV "Tarımda Başarı" ekibi bu bölümde İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde, Akhisar yöresinin sofralık "domat zeytini" çeşidini yetiştiren bir bahçedeydi. Bahçe sahibi Özkan Bey'in iki yıldır ürün alamadığı bu alan, AgroTroia bayisi Cihan Bey ile tanışıp zeytin besleme programını uygulamaya başladıktan sonra bir yıl içinde dolu meyveye kavuştu. Programda AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez, bayi Cihan Bey, ziraat mühendisleri Simge Hanım ve Yusuf Bey ile bahçeye komşu olup uygulamaları yapan Mehmet Uyar, domat zeytininde bakım ve beslemenin verime etkisini anlattı.
İki yıl ürün vermeyen bahçe bir yılda nasıl toparlandı?
Özkan Bey, yaklaşık 15 dönümlük ve 600 ağaç dolayındaki bahçesinden iki yıldır ürün alamadığını, yaprak döküldüğünü ve halkalı leke oluştuğunu anlattı. AgroTroia ürünleriyle tanıştıktan sonra ağaçların hızla kendine geldiğini, bu yıl ilk kez hasat yapıp para kazanmayı beklediğini söyledi. Bahçeye komşu olup ilaçlama ve gübrelemeleri bizzat yapan Mehmet Uyar da farkı yerinde gördüklerini aktardı: uygulamalardan sonra ağaçlar yaprak dökmeyi bıraktı, tomurcuklar tuttu, çiçeklerden sonra döküm ve silkme yaşanmadı. Bayi Cihan Bey ise sonradan çiftçiliğe başlayan üreticilerin araştırmaya daha açık olduğunu, Özkan Bey'in de doğru yolu bularak bakımsız kalmış bahçeyi değerli bir hale getirdiğini vurguladı.
Domat zeytini çeşidi ve doğru dikim aralığı
Mühendis Yusuf Bey, Akhisar domat çeşidinin sofralık yeşil zeytin olarak değerlendirilen, sulama suyu olan bahçelerde tercih edilen bir çeşit olduğunu anlattı. Bu çeşitte dikim aralığı büyük önem taşıyor: ağaç yetişkin boyuna ulaştığında daha geniş bir taç yaptığı ve kolları daha uzun olduğu için Gemlik'te yaygın olan 5x5 metre yerine 6x6, 7x7 ya da daha geniş aralıklar öneriliyor. Dikim aralığına dikkat edilmezse ağaçlar sıklaşıyor ve halkalı leke gibi sorunlarla mücadele etmek zorlaşıyor. Ziyaret edilen bahçede ağaçlar büyüdüğü için bir dönem halkalı leke sıkıntısı yaşanmış, ancak Cihan Bey'in yönetimiyle bu sorunun üstesinden gelinmiş.
Sulama, toprak işleme ve otla mücadele
Ziraat mühendisi Simge Hanım, zeytin bahçelerinde derin toprak işlemeden kesinlikle kaçınılması gerektiğini vurguladı. Derin işleme sırasında ağacın kılcal kökleri zarar görüyor; ağaç o kökleri onarmaya çalışırken sürgüne ve meyveye gitmesi gereken enerjiyi köke harcıyor. Gerekiyorsa toprak işlemenin 5-10 santimetrelik yüzeysel bir derinlikte kalması daha mantıklı. Yabancı ot ise hem verilen bitki besin elementlerine hem de sulama suyuna ortak olduğu için istenmiyor; bunun için herbisit grubu koruma ürünleriyle ot kontrol altına alınıyor. Simge Hanım, beslemenin ezbere değil döneminde ve ihtiyaca göre yapılması gerektiğini, bu yüzden araziyi yerinde görmenin önemli olduğunu belirtti. Damlama sulamanın yerleşimi ve bahçe düzeni de yerinde değerlendiriliyor.
Budama, kalibre ve dane iriliği
Uzmanlar, domat zeytininde kalitenin önündeki en büyük engelin yaşlı dallar olduğunu vurguladı. Bu çeşitte ağaçta yaşlı dal bırakılmaması, sürekli taze sürgün tutturulması ve alttaki eskimiş dalların kesilmesi gerekiyor. Cihan Bey, danenin irileşmesinin temelinde doğru budamanın yattığını, ancak ehil bir budamacı bulmanın bölgede zor olduğunu aktardı. Bahçede kalibreyi büyütmek için bu yıl damlamadan bir kez Force uygulaması yapılmış; uzmanlar tane iriliğini artırmak için birkaç kez daha Force verilmesinin yerinde olacağını belirtti. Hasada doğru potasyum ağırlıklı gübrelerle desteklemenin ve budamanın daha iyi yapılmasının kaliteyi yükselteceği vurgulandı.
Zeytinde başlıca hastalık ve zararlılar
Bahçede en çok dikkat çeken sorun, yaprak dökümüne ve verim kaybına yol açan halkalı leke oldu; doğru dikim aralığı ve beslemeyle bu hastalığın üstesinden gelinebileceği anlatıldı. Yusuf Bey, ağustos ayında benek yani kabuklu bit zararlısına karşı tedbir alınması gerektiğini, Tarım ve ilçe müdürlüklerinin bu konuda üreticilere uyarı mesajları gönderdiğini belirtti. Ağustos ve eylül aylarında tane yağlanmaya başladıktan sonra ise zeytin sineği ciddi zarar verebiliyor; özellikle bu yıl don nedeniyle rekolte düşük olduğundan zeytin sineği popülasyonu artarsa az sayıda meyve taşıyan bahçelerin daha çok zarar görebileceği uyarısı yapıldı. Bu nedenle zamanında ve doğru bir koruma takvimi büyük önem taşıyor. Bahçenin kapanışında, çiftçinin çiçeklenme döneminde uyguladığı bakır esaslı ürünün etkisi de hatırlatıldı.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas – firmanın amiral gemisi olan ve çiftçinin bahçede kullanmaya başladığı, ağaçların toparlanmasında etkili olan bakır esaslı uygulama.
- Force – damlamadan verilen, tane iriliğini ve kalibreyi artırmak için kullanılan ürün.
İzmir Kemalpaşa'daki bu domat zeytini bahçesi, iki yıl ürün vermeyen bir alanın bile doğru dikim, dengeli sulama, sistemli besleme ve zamanında hastalık-zararlı yönetimiyle nasıl toparlanabileceğini somut biçimde gösterdi. Bir yıllık çalışmayla dolu meyveye kavuşan bahçede, asıl başarının bir sonraki yıl da ürün alarak periyodisitenin yani var yılı yok yılı sorununun aşılması olacağı vurgulandı. Uzmanlar, sofralık zeytinde bu yıl kilogram başına 80-100 lira arası bir fiyatın üreticinin yüzünü güldüreceğini, ancak çiftçinin ürettiği ürünün fiyatını belirleyememesinin sektörün en büyük sorunlarından biri olduğunu da hatırlattı.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.