Köy TV'nin "Tarımda Başarı" programı bu bölümde Balıkesir'in Bandırma ilçesi Doğa köyünde, Cemalettin Yüce'nin hurma bahçesinde konuk oldu. AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez, ziraat mühendisi Nuh ve Simge ile birlikte bölgenin hurma üreticileri Aytuğ Uçer ve Mehmet Yüce'nin katılımıyla, ülkemizde kaynak eksikliği çekilen hurma (Trabzon hurması) yetiştiriciliği AgroTroia besleme programı çerçevesinde detaylıca ele alındı.
Hurmanın Türkiye'deki Yeri ve Çeşitler
Trabzon limanından ülkemize giren ve önceleri yalnızca gölge ağacı olarak dikilen hurma, bugün yıllık yaklaşık 50 bin tonluk bir üretime sahip. Buna karşılık menşei olan Çin'de üretim milyonlarca tonla ifade ediliyor. Türkiye'de kültüre alınan başlıca çeşitler Hachiya, Roja Brillant ve Fuyu; son yıllarda Hanafuyu da yaygınlaşıyor. Hachiya iri, turuncu-kırmızı ve olum evresi ile tüketim süresi kısa, hasatta acele gerektiren bir çeşit; bu nedenle hemen tüketime giden pazarlar için uygun. Roja Brillant ve Fuyu ile Hanafuyu'nun raf ömrü daha uzun olduğundan soğuk hava deposu sıkıntısı yaşayan veya hasadı erkene çekmek isteyen üreticiler için avantajlı. Programda altı çizilen önemli ilke: çeşit seçimini bölgenin pazar piyasasına göre yapmak.
Toprak İstekleri ve Bahçe Kuruluşu
Hurma, kil mineralinin yüksek olmadığı, iyi drene olmuş toprakları seviyor; taban suyu yüksek olmamalı ve sulama suyu yeterli olmalı. pH isteği 6,5-7 civarında. Yaprağını tam döken, dormansiye yatan bir bitki olduğu için -13/-14 dereceye kadar fizyolojik olarak tolere edebiliyor. Bahçe kuruluşunda dikine büyüyen Roja Brillant biraz daha sık (2,5x5 m), yayvan büyüyen Hachiya, Fuyu ve Hanafuyu ise daha geniş dikiliyor. İyi drene topraklarda sıralar 3-3,5 metreye kadar düşürülebilse de, 10 yapraktan sonra bitki enine ve boyuna açılacağı için sık dikimde ara söküm gerekebiliyor. Sık dikim; hastalık-zararlıya davetiye çıkardığı, dal kırılmaları ve rekabete yol açtığı için dikkat isteyen bir konu.
Budama ve Dona Karşı Çeşit Seçimi
Hurmada şekil, verim ve gençleştirme olmak üzere üç budama türünden söz ediliyor; ancak ülkemizde hurmacılığın ömrü görece yeni olduğu için gençleştirme budamasının henüz yeri yok. Dona karşı ise çeşit seçimi belirleyici: erkenci olan Roja Brillant mayısın üçüncü haftası su yürüttüğü ve erken budamada özellikle riskli olduğu için geç donlardan kaçamayabiliyor. Hachiya ve Fuyu daha geç uyandığından turgor basıncı geç oluşuyor ve dondan daha az etkileniyor. Bu sezon Gönen ve Ovaköy bölgesinde yaşanan don, birçok bahçede ürünü tamamen götürdü; düzenli bakım yapılan bahçelerde ise ürün gitse bile ağaçlar kurtarılarak yıl kaybı önlendi.
Meyve Dökümü, Sulama ve Besleme
Hurmada en kritik konu sulama ve gübreleme dengesi. "Hurma bir günde sağ baş yoldurur" denecek kadar hassas; aşırı su verildiğinde ağaçtaki meyve birkaç saat içinde dökülebiliyor. Çiçek ve sürgün mekanizması başladıktan sonra verilen aşırı azot, boğum aralarını uzatıp seyrek meyve yapısına ve fizyolojik döküme yol açıyor. Bu yüzden meyve tuttuktan sonra bir süre sulama yapmamak ya da düzenli, ölçülü bir sulama periyodu uygulamak öneriliyor. Programda hurmanın partenokarpik bir bitki olduğu, çekirdeksiz meyve oluşumunun döllenmeme anlamına gelmediği ve bu meyvelerin pazar değerinin bulunduğu da netleştirildi. Beslemede bahçeye bordo bulamacı atılmaması özellikle vurgulandı; hasattan sonra yumuşak çekirdekliler besleme programı çerçevesinde Copperas ve toprak analizine göre eksik elementler bahçe özelinde tamamlanıyor. Sonuçta tutturulan bol meyve, dengeli besleme ve doğru sulamayla; bahçede geçen sene 25 ton, bu sene yaklaşık 30 ton hedefiyle periyodisitenin de kırıldığı aktarıldı.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
Copperas - hasat sonu bakırlı besleme ve mantari etmenlere karşı koruma
Türkiye'de hurmayla ilgili teknik bilginin son derece kısıtlı olduğu bir alanda bu bölüm, çeşit seçiminden sulama ve beslemeye kadar kapsamlı bir başvuru niteliği taşıyor. Doğru çeşit, doğru dikim mesafesi, dengeli sulama ve hasat sonu besleme ile hurmada hem verim hem süreklilik mümkün; anahtar ise bilinçli ve sabırlı bir bahçe yönetimi.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.