Tarımda Başarı programının bu bölümünde Gaziantep Şahinbey'e bağlı Burç beldesindeki bir zeytin bahçesindeyiz. Bölgede neredeyse hiçbir yerde bir kilo zeytin bulunamayan, donun ağaçları kuruttuğu bir yılda bu bahçede gerçek bir verim var. Yedi yıldır AgroTroia ürünlerini kullanan üretici Harun ile AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez ve bölge ziraat mühendisleri Cemal Kurt, Simge ve Nuh, doğru bir zeytin besleme programı ile bu yılki hasadın nasıl kurtarıldığını anlattı.
Bölgede zeytin yokken bu bahçede verim olması
Bu yıl Gaziantep ve çevresinde don, kuraklık derken zeytin üretimi ciddi biçimde düştü. Aynı ovada birçok ağaç meyve tutmazken, dört yıldır çekim yapılan bu bahçede ağaçlar dolu. Üretici Harun, zeytinini bu sezon ancak dört kez ilaç atarak kurtarabildiğini, aksi halde yaprakların tamamen döküleceğini söylüyor. Don bu bahçeyi de etkiledi; geçen seneye göre verim yarıya inse de bölge ortalamasının çok üzerinde bir mahsul var. Mühendisler, bunun yıllara yayılan düzenli bir bakım ve beslemenin sonucu olduğunu vurguluyor: ürünü tanıyan, programı aksatmayan bir üreticiyle çalışmak farkı buraya yazıyor.
Donun zeytine etkisi ve Copperas ile koruma
Mühendis Nuh, zeytinin -4 derecenin altında uzun süre soğuğa maruz kaldığında bitkinin donduğunu, yaprağını döktüğünü ve gövdede çatlamalar oluştuğunu anlatıyor. Bu çatlamalar özellikle azotun fazla ve erken verildiği, erken gübreleme yapılan bahçelerde görülüyor. Burada işin sırrı, yaprak yüzeyini ve gözenekleri (stoma) kaplayan bir uygulama. Copperas ağacı dıştan kaplayarak don ve sıcak gibi mevsim olaylarının bitkiyi içeriden bozmasını engelliyor. Böylece hem bu yılki meyve hem de bir sonraki sezonun meyve gözü olan sürgün uçları (tırnaklar) canlı kalıyor. Mühendis, donmuş bir tırnağın kahverengi ya da siyah olacağını, bu bahçedeki tırnakların ise hâlâ canlı ve yeşil olduğunu yerinde gösteriyor.
Doğru sulama ve don öncesi uygulama
Don zararını azaltmanın en kritik adımlarından biri sulama. Bölge mühendisi Cemal Kurt, suyu yağmurlama yerine topraktan vermenin önemine dikkat çekiyor: su ağaca yürüdüğünde ağacın su pompası çalışır ve bitki içini dondurmaz, böylece patlama ve çatlama büyük ölçüde önlenir. Dalların üzerine yağmurlama yapmak ise birçok bahçede daha fazla zarara yol açtı. Don gelmeden bir-iki gün önce yapılan koruyucu uygulamalar, don zararının büyük bölümünün önüne geçiyor. Uzun vadede zeytinde tercih edilen sulama biçimi damlama; hem suyu hem de verilmek istenen gübreyi her ağaca homojen ve dengeli ulaştırdığı için salma ve yağmurlamaya göre çok daha verimli.
Bahçe kurulumu ve fidan dikim aralıkları
Mühendis Simge, sağlıklı bir zeytin bahçesinin daha kurulum aşamasında belirlendiğini söylüyor. En sık yapılan hata sık dikim: beşe beş gibi dar aralıklarda dikilen bahçelerde hava sirkülasyonu zayıflıyor ve halkalı leke gibi hastalıklar ağaçtan ağaca hızla yayılıyor. Bunun yerine yedişer ya da sekizer metre gibi geniş dikim aralıkları öneriliyor. Fidan dikiminde köklenmeyi desteklemek için hümik asit verilmesi, ağacın kök gelişimini güçlendiriyor; çünkü ağacın beyni köküdür ve iyi beslenen kök, ilerleyen yıllarda daha verimli bir ağaç demektir. Bölgenin iklimine ve taban araziye uygun çeşit seçimi de en az dikim aralığı kadar önemli; yanlış çeşit ya da aşırı sık dikim, yıllar sonra sökümle sonuçlanabiliyor.
Hasat ve zeytinyağında doğru saklama
İyi zeytinyağı, iyi bir toplama süreciyle başlıyor. Sineğin, atraknozun ya da sap mantarının vurduğu, yere düşmüş zeytinlerin sağlam ürünle karışması ve günlerce havasız çuvallarda bekletilmesi, zeytinin oksitlenmesine, asit oranının artmasına ve polifenol ile besleyici değerin düşmesine neden oluyor. Bu yüzden zeytin fazla bekletilmeden çekilmeli. Saklamada ise zeytinyağı kesinlikle plastik ya da fiber kaplarda tutulmamalı; plastik hem kendi kokusunu yağa veriyor hem de havasız ortamda asit oranını yükseltiyor. Doğru saklama krom, paslanmaz kaplarda yapılmalı. Daha önce su konulup paslanmış tenekeler de yağın tadını ve kalitesini bozduğu için kullanılmamalı.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas – yaprak yüzeyini ve gözenekleri kaplayarak don ve mevsim streslerine karşı koruma sağlar.
Gaziantep Burç'ta donun bütün bölgeyi vurduğu bir yılda zeytin tutan bu bahçe, doğru zamanlı besleme, topraktan sulama ve don öncesi koruyucu uygulamanın bir araya geldiğinde nasıl bir fark yarattığını gösteriyor. Zeytinde başarı; bahçe kurulumundan fidan dikimine, sulamadan hasat ve yağ saklamaya kadar bütün halinde planlamayı gerektiriyor. AgroTroia ekibi, bahçe kurulumundan beslemeye kadar her aşamada üreticinin bir telefon uzağında olduğunu hatırlatıyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.