Köy TV "Tarımda Başarı" ekibi bu bölümde Erdek'te, on yıldır AgroTroia zeytin besleme programını uygulayan bir sofralık zeytin bahçesindeydi. Kuraklığın, geç donun ve dalgalı fiyatların üreticiyi yorduğu bu sezonda, çevredeki bahçelerde meyve neredeyse hiç yokken bu bahçenin dolu ve kaliteli ürün vermesi dikkat çekti. Programda AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez, Erdek Tarım bayisi ziraat mühendisi Tahir Özgür Taner ve çiftçi Mahir Boğa, zeytinde bakım ve beslemenin verime etkisini anlattı.
Erdek'te zorlu sezonda verimli bir bahçe
Sunucu Cemil Bektaş'ın aktardığına göre bu sezon tarımsal üretim açısından oldukça zor geçti: kuraklık, geç gelen don ve ekonomik baskılar üreticiyi yıprattı. Bayi Tahir Özgür Taner, Erdek merkezde geçen yıla kıyasla zeytinin yalnızca yüzde 10 dolayında olduğunu belirtti. Buna karşılık ziyaret edilen bahçe gür ve yüklüydü. Çiftçi Mahir Boğa'nın 380 ağaçlık bahçesinde geçen kış yaklaşık 20 ton odun çıkaran sert bir budama yapılmış olmasına rağmen ağaçların yine de bol meyve tutması, doğru bakımın etkisini gösteren çarpıcı bir örnek olarak öne çıktı. Mahir Boğa, programı eksiksiz ve zamanında uyguladığını, bu nedenle var yılı yok yılı sorununu yaşamadığını ve her yıl ürün aldığını söyledi.
Budama ve taç yönetimi: ağacın kendini gölgelemesi
AgroTroia uzmanı, bahçedeki en önemli iyileştirme alanının budama olduğunu vurguladı. Çok sert ve sadece üst dallardan kıtlama yapan budamalar yerine, ağacın kendi kendini homojen biçimde gölgeleyebildiği bir taç yapısı öneriliyor. Zeytinde su pompalama üstten aşağıya doğru çalıştığı için üst dallarda da meyve tutturmak, hem ağacın dengesini korur hem de hastalık ve zararlılarla mücadeleyi kolaylaştırır. Sadece etek dallarda ve alt balkonlarda meyve toplama alışkanlığının her zaman doğru olmadığı, dengeli bir dağılımın daha sağlıklı sonuç verdiği belirtildi.
Sulama ve dengeli gübreleme
Zeytin, nar gibi alternatif davranışlı bir bitki olduğundan aşırı sulama ve aşırı azotlu gübreleme ağaçta aşırı dökümü tetikliyor. Uzman, suyu olan bahçelerde sulamanın biraz kısılması gerektiğini, döneminden önce ve fazla yapılan azot takviyesinin mantar enfeksiyonlarını azdırdığını anlattı. Hasada yaklaşırken kullanılan aşırı potasyumlu gübrelemelerin de meyvenin döneminden önce olgunlaşıp dökülmesine yol açabildiği aktarıldı. Buradaki anahtar, ihtiyaca göre verilen, sistemli ve dönemsel bir beslemeyle bitkiyi ne susuz ne de aşırı yüklü bırakmamak. Çiftçi Mahir Boğa, çiçeklenme döneminde uyguladığı bakır esaslı uygulamayla yan bahçelerde çiçek azken kendi bahçesinde bol ve güzel çiçeklenme gördüğünü paylaştı.
Zeytinde başlıca hastalık ve zararlılar
İklim değişimiyle yağış azalsa da çiy ve nemin sürmesi fungal hastalıkları besliyor. Önce zeytin atraknozu görülüyor; düşük çaplı misel, güneşin dik ışınları ve nemle birlikte büyüyerek meyvede çürümeye yol açıyor ve mücadele edilmezse hızla yayılıyor. İkinci sırada sapın meyveyle birleştiği noktada kurumaya yol açan zeytin sap mantarı geliyor; özellikle yabancı ot yoğun, aşırı sulanan bahçelerde buharlaşma katsayısı yükseldiği için bu hastalıklar artıyor. Zararlılar tarafında ise toprak sıcaklığı 10 dereceyi aştığında yumurtlamaya başlayan zeytin sineği, vuruk meyvelere yol açıp erken döküm yaratıyor; ayrıca çiçek sap sokanı meyve ile sapın birleştiği köşeden girip çekirdeğin içini boşaltarak dökümlere neden oluyor. Halkalı leke ve Akdeniz meyve sineği de bölgede karşılaşılan diğer sorunlar arasında sayıldı. Bu nedenle bahçede ot yönetimi, dengeli sulama ve zamanında koruma büyük önem taşıyor.
Bakımdan pazara: kalibre, hasat ve coğrafi işaret
Uzmanlar, zeytinde işin yalnızca meyveyi tutturmakla bitmediğini; asıl ustalığın meyveyi kalibre ettirmek, dalında tutmak ve karlı bir ürüne dönüştürmek olduğunu vurguladı. Bu sezon ülke genelinde meyve erken siyahlaşıp döküldüğü için hasat bir-bir buçuk ay öne çekildi; buna karşılık bu bahçede 20 Eylül hasadına kadar hem tonaj hem sürgün hem de tutum korunuyordu. Bayi Tahir Özgür Taner, Erdek'in tarih öncesinden gelen köklü bir zeytincilik kültürüne sahip olduğunu, üreticiyi temsil etmek üzere Erzeyder adıyla bir dernek kurduklarını ve verim, satış ve pazarlama olanaklarını birlikte geliştirmeyi amaçladıklarını anlattı. Erdek zeytinyağı için coğrafi işaret alındığını, Marmara Birlik'in bölgedeki güçlü yapısını koruyarak alternatif pazar arayışlarını sürdürdüklerini belirtti. Bu yıl bakımı yapılan bahçenin aslında "yok yılı" olduğunu, yine de iyi tutum ve kalibre sağlamasının doğru bakımın bir yıl sonrasını da güvenceye aldığını ekledi.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas – çiftçinin çiçeklenme döneminde uyguladığını belirttiği, bol ve sağlıklı çiçeklenmeye destek olan bakır esaslı uygulama.
Erdek'teki bu bahçe, çevredeki olumsuz tabloya rağmen doğru budama, dengeli sulama ve besleme ile zamanında hastalık-zararlı yönetiminin zeytinde nasıl fark yarattığını somut biçimde gösterdi. On yıllık istikrarlı bir bakımla hem bu yılın hasadı hem de gelecek yılın verimi güvence altına alınıyor. Üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için bakımın yanında pazar ve fiyat politikalarının da güçlenmesi gerektiği bir kez daha vurgulandı.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.