Köy TV'de yayınlanan "Tarımda Başarı" programının bu bölümünde İzmir'de, çevresi çam ormanıyla kaplı, günde yalnızca bir-bir buçuk saat güneş gören oldukça çukur bir zeytin bahçesine konuk olduk. Bahçe sahibi çiftçi Cihan Öztuğlu, AgroTroia bayisi Zafer abi ve ziraat mühendisi Yusuf ile birlikte, yıllarca ürün alınamayan bu zorlu arazide AgroTroia zeytin besleme programı sayesinde elde edilen sonucu yerinde gördük. Bir önceki yıl boş kalan, halkalı lekeden yapraklarını döken bu bahçe, kurak bir mevsime rağmen baştan aşağı zeytinle dolmuştu.
Güneş Görmeyen Çukur Bahçenin On Yıllık Mücadelesi
Cihan Öztuğlu'nun yaklaşık 50 dönümlük arazisinin bu çukur kısmı, bölgenin en dip noktası. Arkasında bir dere bulunan, gece çiğin kuruması bile öğleyi bulan, neredeyse hiç güneş almayan bu yer zeytin için son derece elverişsiz. Zafer abi, vaktiyle buraya zeytin dikilmesine bile karşı çıktığını, "işin mi yok" diyerek itiraz ettiğini anlatıyor. Eski bir zeytinlik olduğu için ağaçlar sıraya değil karışık ve sık dikilmiş; dallar birbirine girmiş, bahçe iyice kapanmış durumda. Cihan abi, on yıldır bu çukurdan doğru dürüst ürün alamadığını, her yıl yaklaşık 25 ton zeytine denk gelen bir gelirden mahrum kaldığını dile getiriyor. Sorunun temelinde sürekli nemli kalan ortamda azan halkalı leke ve buna bağlı yaprak dökümü yatıyor.
Halkalı Leke ve Yaprak Dökümüne Karşı Besleme Yaklaşımı
Yıllarca bu bahçeye sadece bakırlı uygulamalar yapılmış ama sonuç alınamamış. Geçen sezon Cihan abi farklı bir yol denemeye karar veriyor: Copperas uygulamasına fosforik desteğini ekliyor. Zafer abi başta tereddüt etse de, ağacı dinlendiren ve frenleyen bu kombinasyonun mantıklı olduğunu kabul ediyor. 2023-2024 sezonu, ziraat mühendisi Yusuf'un ifadesiyle halkalı lekenin en kolay arazilerde bile pik yaptığı bir yıldı. Buna rağmen Cihan abinin bahçesinde tek bir yaprak bile dökülmemiş, hatta hem bu yılın mahsulü hem de gelecek yılın sürgünü ağaçlarda görülüyordu. Komşu bahçeler çalı gibi yapraksız kalırken bu çukurdaki ağaçlar zeytinle dolmuştu.
Otuz Günde Bir Tekrarlanan Uygulama Takvimi
Bu sonucun arkasında düzenli ve sık uygulanan bir program var. Cihan Öztuğlu, hasattan sonra başlayıp her 30 günde bir olmak üzere toplam beş kez uygulama yapmış. Karışımda 100 litre suya yaklaşık 1 kilo Copperas ve 250 gram fosforik kullanmış; zeytin bittikten sonra ise bor-çinko ve deniz yosunu gibi takviyeleri eklemiş. Yusuf, normalde zeytin besleme programında sonbahardan çiçeklenmeye kadar üç-dört uygulama önerdiklerini, ancak bu tür kapalı ve nemli bahçelerde uygulama sayısının beşe-altıya çıkabileceğini vurguluyor. Önemli olan ayda bir, yani 30 günde bir ritmi bozmamak ve ilk uygulamayı kesinlikle kaçırmamak; çünkü halkalı leke bahçeye girdiği andan itibaren tahribata başlıyor.
Dal Kanseri ve Vertisilyum Solgunluğuyla Mücadele
Yusuf, zeytinde verimi en çok etkileyen halkalı lekenin yanında dal kanseri ve vertisilyum solgunluğunun da öne çıkan sorunlar olduğunu anlatıyor. Dal kanseri özellikle budama zamanı, alet ve ekipmanlarla ağaçtan ağaca kolayca taşınabiliyor; bu yüzden budama aletlerinin temizliği ve budama ardından Copperas ile fosforik uygulaması büyük önem taşıyor. Çaresiz görülen vertisilyum solgunluğuna karşı ise Zafer abi pratik bir yöntem paylaşıyor: kuruyan dalı hemen kesmek yerine, bir sırt pülverizatöründe 16-17 litre suya yarım kilo Activo ve yarım kilo fosforik konularak gövdenin çatallandığı yere kadar iyice ıslatmak. Yaklaşık 10-15 gün içinde ağacın taze sürgün vermeye başladığını, en yakın hasta ağaca da aynı uygulamanın yapılmasıyla hastalığın bahçeden uzaklaştırılabildiğini belirtiyor. Bu spesifik müdahalelerde fosforik ve Fors gibi ürünler de devreye giriyor.
Bakır Zehirlenmesi ve Bordo Bulamacı Tartışması
Programda bordo bulamacı konusu da masaya yatırıldı. Yusuf, kendilerine ulaşan toprak ve yaprak analizlerinde yıllarca bordo kullanılan bahçelerde ciddi bir bakır birikimi ve bakır zehirlenmesi gördüklerini, bakırın bitkide diğer elementleri kilitlediğini söylüyor. Copperas'ın bakır içeriği düşük olduğu için bitkide zehirlenme ya da yorma yapmadığını, ürünün yalnızca bakırdan ibaret olmadığını ve adeta bir doping etkisiyle bitkiyi durmadan çalıştırdığını vurguluyor. "Beslerken koruyoruz" sloganıyla özetlenen bu yaklaşımda, koruma sağlanırken bitkinin de beslenmesi hedefleniyor. Kış öncesi tavsiye ise net: sıcaklıklar düşmeden ilk bakır uygulamasını yapmak ve toprak tahlili neticesinde ocak-mart döneminde taban gübrelemesini planlamak.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas — halkalı leke, dal kanseri ve bakır esaslı korumada programın temel ürünü.
- Activo — vertisilyum solgunluğunda gövde uygulamasıyla kullanılan destek ürünü.
- Fors — spesifik uygulamalarda öne çıkan tamamlayıcı ürün.
Cihan Öztuğlu'nun bahçesi, doğru bitki besleme programının en zorlu koşullarda bile fark yarattığını gösteriyor. On yıldır ürün alınamayan, güneş görmeyen çukur bir arazide bu sezon yaklaşık 20 ton zeytin beklentisi oluşması, hem çiftçi hem de AgroTroia için önemli bir başarı hikayesi. Benzer dere kenarı, gölgeli ve nemli arazilere sahip üreticiler için bu örnek, vazgeçmeden ve programı aksatmadan uygulamanın değerini ortaya koyuyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.