Köy TV'nin "Tarımda Başarı" programı bu bölümde Balıkesir Altıeylül'e, Ertuğrul Mahallesi'ne konuk oldu. Yaklaşık 13 yıldır ceviz yetiştiriciliği yapan çiftçi Cengiz Çavuş, ailesiyle birlikte 44 dönümlük bahçesini yönetiyor. Bahçede 950 civarında ceviz ağacı bulunuyor. Uzun süre hastalık ve düşük verim sorunlarıyla boğuşan Çavuş ailesi, AgroTroia ile tanışana kadar bahçeyi sökmeyi bile düşünmüştü. Bu bölümde AgroTroia'dan Zafer Dönmez ve genç ziraat mühendisleri, cevizde besleme ve hastalık yönetiminin püf noktalarını anlattı.
Balıkesir'de Yaşanan Ceviz Başarı Hikayesi
Cengiz Çavuş, AgroTroia ile ilk tanışmasını telefonda gerçekleştirdiklerini anlatıyor. İlk görüşmede kendisine ücretsiz bir gübre gönderilmiş; Çavuş bedelini ödemek istese de firma bunu bir tanışma jesti olarak kabul etmiş. İlk denemeyi biberde yapan üretici, bir hafta içinde gözle görülür bir değişim fark etmiş. Bunun üzerine domates, biber, ayva ve cevizde tamamen AgroTroia ürünlerine geçmiş. Ailenin oğlu Ahmet Çavuş ve eşi Serpil Çavuş da bu dönüşümün tanığı. Serpil Çavuş, çiftçilikten umudunu kesip bırakmaya karar verdiği bir noktada doğru programla yeniden motive olduğunu, bahçenin ve ürünlerin toparlandığını ifade ediyor. Bölgenin yayla havası ve verimli toprağı, aileye hem geçim hem de huzur sağlıyor. Ekip ayrıca üreticiye gereğinden fazla ürün satmama anlayışını vurguluyor; ağacın gerçekten ihtiyacı olan kalemler öneriliyor, böylece çiftçi hem doğru besleme yapıyor hem de gereksiz masraftan kaçınıyor.
Cevizde Sulama ve Bahçe Tesisinin Önemi
Ziraat mühendisleri, cevizin susuz koşullarda yetiştirilmesi çok zor bir tür olduğunu vurguluyor. Ceviz suyu seven bir ağaç olduğundan, özellikle kurak iklim koşullarında susuz üretim neredeyse imkânsıza yakın. Bu nedenle bahçe tesisi aşamasında ağaçların çok sık dikilmemesi, her ağacın yeterli su ve besine ulaşması büyük önem taşıyor. İklim koşullarının zorlaştığı, yağışların ve topraktaki organik madde miktarının azaldığı bir dönemde doğru sulama planlaması verimin temelini oluşturuyor. Cengiz Çavuş'un bahçesinde de sulama programının yeniden düzenlenmesi, kalibre ve meyve kalitesindeki iyileşmenin önemli bir parçası oldu.
Antraknoz ve Bakteriyel Yanıklık Ayrımı
Ceviz üreticilerinin sık karıştırdığı iki önemli hastalık var: antraknoz ve bakteriyel yanıklık. Antraknoz mantari kökenli bir hastalıktır; yaprakta lokal sararmalara, meyvede ise lokal kahverengileşme ve ardından siyahlaşmaya yol açar. Bakteriyel yanıklık ise bakteriyel kökenlidir ve yaprakta önce kahverengi noktalar şeklinde başlar, ilerledikçe yaprağın şeklini bozar; meyveye geçtiğinde uç kısımdan başlayan bir siyahlaşma görülür. Bakteri, bitkiye stomalardan ve yaralardan girer ve ıslak, nemli ortamlarda hızla yayılır; nemli bahçelerde bahçeye girdikten birkaç hafta içinde kendini gösterir. İki hastalığın doğru ayrımının yapılması, etkili bir mücadele için ön koşuldur.
Bakteriyel Yanıklıkla Mücadele Yöntemi
AgroTroia, ceviz gövdelerinde görülen sarı akıntılarla kendini belli eden bakteriyel yanıklığa karşı pratik bir uygulama öneriyor. Sırt pompasına yarım litre Activo ve yarım litre Fosforiko konularak hazırlanan karışımla yalnızca ağaç gövdeleri yıkanıyor. Bu uygulama, hastalık nedeniyle tıkanan iletim demetlerinin yeniden açılmasına yardımcı oluyor. Doğru zamanlama ve düzenli takip ile bakteriyel yanıklığın bahçedeki etkisi belirgin biçimde azaltılabiliyor. Mühendisler, hastalık mücadelesinin yanında bitkinin beslenmesinin de bağışıklığı doğrudan etkilediğini hatırlatıyor.
Ceviz Beslemesi ve Force ile Kalibre Artışı
Cevizde besleme, hasat sonundan başlayıp bir sonraki hasada kadar yıl içinde yaklaşık 7-8 uygulamayla yürütülüyor. Hasat sonunda Copperas ile birlikte çinko ağırlıklı bir Nitrozinc uygulaması yapılıyor; bu, hasattan yorgun ve yaralı çıkan ağaçların mantari hastalıklara karşı bağışıklığını artırmaya ve gelecek yılın meyve gözlerini oluşturmaya hizmet ediyor. Meyve gelişimi döneminde ise Force uygulamasıyla meyvenin kalibrasyonu ve verimi yükseltiliyor; ceviz içi kıvama geldiğinde yapılan uygulama iç dolgunluğunu artırıyor. Bahçe sorumlusu mühendis Nuh, düzenli Force kullanımıyla boş ve yarı dolu meyve oranının azaldığını, kalibrenin adeta torna atölyesinden çıkmış gibi homojenleştiğini aktarıyor. Tozlaşmanın da verimde belirleyici olduğunu, cevizin dış tozlaşmaya ihtiyaç duyan bir tür olduğunu ve doğru programla hasat sonu başlanan bahçelerde dönüm başına yüksek verim bantlarına ulaşılabildiğini ekliyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Activo — bakteriyel yanıklığa karşı gövde yıkama uygulamasında Fosforiko ile birlikte.
- Copperas — hasat sonu bağışıklık ve meyve gözü oluşumu için.
- Nitrozinc — hasat sonu çinko takviyesi.
- Force — meyve gelişimi döneminde kalibre, verim ve iç dolgunluğu için.
Cengiz Çavuş'un deneyimi, doğru program ve doğru ürünlerle cevizde nelerin mümkün olduğunu açıkça gösteriyor. Üretici, gübre maliyetinin üçte bir oranında düştüğünü, buna karşılık bu sezon verimde yaklaşık yüzde 30 artış elde ettiğini belirtiyor. Don zararına ve kuraklığa rağmen alınan bu sonuç, gelecek sezonlar için umut veriyor. Bahçeyi sökmekten vazgeçip 12 yıl sonra görmediği bir mahsulü toplayan aile, hem maliyeti hem de moralleri açısından yeniden kazanılmış bir üretim hikâyesi yaşıyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.