Köy TV ekranlarında AgroTroia sponsorluğunda yayınlanan "Tarımda Başarı" programının bu bölümünde Çanakkale Bayramiç bölgesindeyiz. Bir elektrik mühendisi olan Adnan Ökşen, 2015 yılında 20 dönümle başladığı yolculuğunu bugün yaklaşık 300 dönümlük bir tarım işletmesine dönüştürmüş; ailesiyle birlikte badem, ceviz ve elma üretiyor. Bu bölümde bademde bakım ve besleme konusunu, AgroTroia mühendisleriyle ve bölgedeki MSN Tarım bayisiyle birlikte ele alıyoruz. İşte bilinçli bir besleme programıyla zorlu koşullarda elde edilen başarı hikayesi.
İstanbul'dan Çanakkale'ye uzanan bir badem hikayesi
Adnan Ökşen, tarımla 2015 yılında bir arkadaşının daveti üzerine tanışmış. İlk aldığı 20 dönümlük arazide yaptığı ilk iş, bir danışman tutmak ve toprak analizi yaptırmak olmuş. Mühendislik disiplininden gelen bu yaklaşım, çoğu üreticinin atladığı bir adım. Toprak analizinde arazinin oldukça kireçli çıkması üzerine danışmanı ve Adana'daki ziraat mühendisi arkadaşları bademi önermiş; bademin hastalığının az, bakımının görece kolay ve ithalata dayalı pazarının geniş olması bu kararı pekiştirmiş. Ökşen, 2017 ve 2018 yıllarında ağaçları dikerek bahçesini kurmuş ve bugün bölgede yaklaşık 6.000 badem ağacına ulaşmış. Kendinden dölleyici Loren çeşidi ağırlıkta olsa da, dölleme biyolojisini güçlendirmek için ferragnes gibi dölleyici çeşitler ve birkaç arı kovanı da bahçeye katkı sağlıyor.
Bakteriyel kanser ve zamklanmaya karşı doğru yaklaşım
Programda AgroTroia ziraat mühendisi, bademde önemli bir sorun olan bakteriyel kanser ve zamklanma konusunu anlattı. Bu sorun çoğunlukla yanlış sulama ve bitki köklerinin yeterince hava alamamasından kaynaklanıyor. İletim demetleri tıkandığında ağaç aldığı besinleri iletemiyor; gövdede akıntılar, yapraklarda kahverengi lekeler, tomurcuklarda kararma ve sonuçta verim düşüklüğü ortaya çıkıyor. Alınması gereken önlemlerin başında sulamanın ağacın tam dibinden değil taç iz düşümünden yapılması geliyor. Budama sırasında makasın ağaçtan ağaca geçerken dezenfekte edilmesi, budanan dalların arazide bırakılmaması ve çiçek dönemi hariç bakırlı uygulamalar yapılması da kritik. İletim demetlerinin açılması için yılda üç kez (hasat sonrası, uyanma dönemi ve temmuz ayında) çalışma yapılıyor; bu uygulamalarda Activo iletim demetlerinin açılmasını sağlarken fosforik uygulaması açılan demetleri dezenfekte ediyor. Sıcaklık 30 dereceyi aştığında ise uygulama yapılmıyor.
Monilya, iç kurdu ve diğer zararlılarla mücadele
Bademdeki en büyük sorunlardan biri çiçekteki monilya hastalığı. Bu mantari hastalık, çiçeklenme başlangıcında ortaya çıkıyor. Normalde iki uygulamayla atlatılabilen monilya, bu bahçede çiçeklenme döneminde yağışların fazla olması nedeniyle tedbir amacıyla üç kez uygulanmış. Bu ölçekteki işletmelerde işi şansa bırakma lüksü olmadığını, çünkü en küçük bir aksaklığın yıl boyu verilen emeği boşa çıkarabileceğini vurgulandı. Hastalık mücadelesinin ardından iç kurdu için iki uygulama yapılmış, üçüncüsü ise yaklaşık on gün sonraya planlanmış. Havaların ısınmasıyla birlikte yaprak biti ve kırmızı örümcek mücadelesi de devreye giriyor. İç kurdu mücadelesi üç kez yapılıp kabuk sertleşmeye başladığında bu yöndeki tehlike büyük ölçüde ortadan kalkıyor.
Don zararı ve sonrasında yapılması gerekenler
Don, kayısı gibi bademin de en çok zorlandığı konuların başında geliyor. Geç açan çiçeklerde ve oluşan meyvelerde don zararı, bademin içinde direkt kararmaya yol açabiliyor. Bu bahçede geçen sezon don ve dolu birlikte çiçeği vurmuş; 43 ton rekoltesi olan bahçede üretim 18-20 ton bandına gerilemiş. Yine de bu, bölgedeki başka bahçelerle kıyaslandığında önemli bir başarı sayılıyor. Bu sezon çiçeklerin erken açmaması ve yalancı bahar etkisine karşı koruma sağlamak için Copperas ile fosforik uygulaması iki kez yapılmış. Don riskine karşı sigortanın da önemli bir güvence olduğu, bahçe sahibinin Tarsim kapsamında yaptırdığı sigortanın geçmiş yıllarda en azından girdi maliyetlerini kurtardığı paylaşıldı.
Toprak analizine dayalı besleme programı
Badem, ekolojik istekleri bakımından çok seçici olmayan, kumlu ve orta derecede kireçli toprakları seven ancak drenaj sorununu sevmeyen bir tür. Bu bahçede toprak yapısı sert olduğu için sırta dikim tekniği uygulanmış; bu sayede hem drenaj sorunu hem de boğulma riski ortadan kaldırılmış. Besleme programı tamamen toprak analizine dayandırılıyor. Analizde pH'ın yüksek çıkması üzerine damlama sulamayla önce kükürt uygulamasına başlanacak; ardından amonyum sülfat, üre ve potasyumla devam edilecek, yapraktan uygulamalar da bu süreci tamamlayacak. Meyve tutumu gerçekleştikten sonra iç doluluğunu sağlamak ve kalibreyi artırmak için dönüme damlamadan 1 kilo Fors ile birlikte 2 litre Aminado öneriliyor. AgroTroia, üreticilerine bitki desenine göre uygulama dönemlerinde hatırlatma mesajları gönderiyor; ancak burada vurgulanan en önemli nokta, mesajdaki takvime değil bahçenin gerçek durumuna göre hareket etmek. Çiçeklenme tam olmadan çiçek uygulaması yapılmamalı, iki uygulama gelişigüzel birleştirilmemeli ve emin olunmayan her durumda mühendise danışılmalı.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas — yalancı bahar ve erken çiçeklenmeye karşı koruma uygulamalarında kullanıldı.
- Activo — iletim demetlerinin açılmasını sağlamak için tercih edildi.
- Fors — meyve tutumu sonrası iç doluluğu ve kalibre için damlamadan veriliyor.
- Aminado — kalibreyi destekleyen şelatlayıcı uygulamada Fors ile birlikte öneriliyor.
Çanakkale Bayramiç'teki bu bahçe, sonradan çiftçi olan bilinçli ve araştırmacı üreticilerin tarımda nasıl fark yaratabileceğinin güzel bir örneği. Toprak analizinden başlayarak hastalık, zararlı ve don yönetimini disiplinle yürüten, AgroTroia'nın saha ekibi ve bölgedeki MSN Tarım bayisiyle uyum içinde çalışan bir işletme, zorlu koşullara rağmen verimli üretimin mümkün olduğunu gösteriyor. Doğru besleme programı ve düzenli teknik destek, badem yetiştiriciliğinde sürdürülebilir başarının temelini oluşturuyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.