Bu bölümde Aydın'ın Kuyucak ilçesi Kurtuluş Mahallesi'nde, bahçe sahibi Hakkı Bey'in zeytinliğinde buluşuyoruz. AgroTroia ekibi, İzmir ve Nazilli bayileri ile ziraat mühendisleri eşliğinde sofralık zeytin çeşitlerinin yoğun olduğu bu bölgede zeytinde besleme ve bakımı, özellikle de dal kanseriyle mücadeleyi konu alan bir zeytin besleme programı çerçevesinde değerlendiriyor. Memecik, domat ve manzanilla gibi çeşitlerin karışık dikildiği, çoğunlukla yeşil satıma yönelik bu bahçeler, doğru beslemeyle sağlıklı bir sezona hazırlanıyor.
Bölgede Öne Çıkan Hastalık ve Zararlılar
Zeytinde en sık karşılaşılan sorunların başında halkalı leke geliyor. Yayıldığı bahçelerde yüzde 90 ila 100'e varan verim kayıplarına yol açabilen bu hastalık, ilaçlama zamanının, döneminin ve dozunun yakından takip edilmesini gerektiriyor. Bir diğer önemli hastalık olan vertisilyum solgunluğu ise toprakta barındığı için mücadelesi en zor sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Bu bahçenin asıl konusu ise zeytinde bakteriyel kökenli, sağlam ağaçları dahi vuran dal kanseri. Bu hastalık çoğu zaman bu yıl yaşanan zirai don felaketinin sürgünlerde açtığı yaralardan, çatlaklardan içeri sızıyor; budamadan ve fidandan kaynaklanan giriş yolları da bulunuyor. Ekibin gözlemine göre don zararının ağır olduğu bahçelerin yaklaşık yüzde 90'ında bir sonraki yıl dal kanseri ortaya çıkıyor.
Dal Kanseriyle Mücadelede İzlenen Yol
Hakkı Bey'in beş yıldır mücadele ettiği, iki sezon hiç hasat alamadığı bahçesinde AgroTroia ekibi, yaraların kuruduğunu ve hastalığın minimum düzeye gerilediğini tespit etti. Mücadelede bakırlı preparatlar fosfit ve sıvı kükürt ile birlikte uygulanıyor. Dal kanserinin yayılmasında rol oynayan etmenlerden biri de gözle görülmeyen, dalın içinde çalışan ve sağlıklı dallara hızla geçen kırmızı örümcek. Bu nedenle bakır, fosfit ve sıvı kükürdün bir bileşim halinde ağaca uygulanması, hastalığın yayılmasının önüne geçmede ciddi sonuç veriyor. Tamamen iyileştirme iddialı bir söylem olsa da ağacın direncini artırarak hastalığın kötüleşmesi engellenebiliyor.
Bakır Tartışması: Bordo Bulamacı mı, Copperas mı?
Don zararının ardından bordo bulamacı kullanımı yeniden gündeme geldi. Bakır, ağır metal grubunda yer alsa da soğuğu çeken bir malzeme; AgroTroia ürünlerinde de düşük miktarda bulunuyor. Ancak firma, soğuğa karşı korumayı bakırla değil kendi etken maddeleriyle sağlamayı tercih ediyor. Maliyet karşılaştırması da dikkat çekici: kış döneminde 10 kiloluk bordo bulamacının piyasa fiyatı 2.500-3.000 lira aralığında seyrederken, 2 ton suya en düşük dozda bordo bulamacı uygulamasının maliyeti yaklaşık 8.000 lirayı buluyor ve yanına hiçbir besleme ürünü karıştırılamıyor. Buna karşılık 2 ton suya 20 litre Copperas ilavesinin maliyeti yaklaşık 3.750 lira; yani yarısından az. Üstelik Copperas bir besleme ürünü olarak bakırlı preparatların işini görmeye yardımcı oluyor.
Doğru Sulama ve Gülbaşı Bulamacı Uyarısı
Saha ziyaretlerinde en sık görülen sorunlardan biri sulamanın dengesizliği. Birçok üretici kuyusundan veya deposundan ne kadar su tükettiğini hesaplamıyor; ağaç başına 2 ton su veren üreticiler bile bulunuyor. Genç bir ağaç 200-300 litre suya ihtiyaç duyarken büyük ağaçlar 500-700 kiloya kadar su isteyebiliyor. Toprağın su tutma kapasitesi yüksekse iki günde bir sulamak yanlış; aşırı ve dengesiz sulama vertisilyum solgunluğunun yayılmasını da kolaylaştırıyor. Bu nedenle sulama miktarı ve sıklığı mutlaka mühendis veya danışmana sorularak planlanmalı. Sık tartışılan gülbaşı (kireç-kükürt) bulamacında ise kükürt ve kireç tek başına sorun yaratmasa da birleştiklerinde toksik etki gösteriyor. Bu karışım ancak kışın, şubat-mart döneminde kırmızı örümcek mücadelesi için tek seferde uygulanabilir; yazın kullanımı yakıcı özelliği nedeniyle yanlış. Besleme programında zaten bir sıvı kükürt uygulaması yer aldığından buna gerek de kalmıyor.
Hastalıklı Bahçelerde Azot ve Kültürel Önlemler
Ziraat mühendisi İlyas Bey'in vurguladığı gibi, dal kanseri görülen bahçelerde azot uygulaması kesinlikle kesilmeli; çünkü hastalıklı bir ağaca azot verildiğinde aynı zamanda hastalık da besleniyor. Hastalık koruma altına alınıp kontrol edildikten sonra azotlu gübre uygulamasına yeniden geçilmesi tavsiye ediliyor. Bunun yanında budama sonrası dezenfeksiyon işlemleri, hastalığı bir ağaçtan diğerine taşımamak için en önemli kültürel önlemlerden biri. Hastalıklı dalların bahçede bırakılmayıp dışarı taşınarak yakılması da mücadelenin önemli bir parçası. Bölgede sık görülen incir-zeytin karışık bahçeleriyle ilgili "inciri zeytin sineğini çeksin diye dikin" söylemi ise doğru değil; üstelik zeytine verilen ilaç incire zarar verebildiğinden iki türü aynı yerde tutmanın bir faydası bulunmuyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas — bakırlı preparatlara göre maliyet avantajıyla zeytinde kış ve hasat sonrası uygulamalarda kullanılan besleme ürünü.
- Liquid S80 — dal kanseri mücadelesinde bakır ve fosfitle birlikte uygulanan, kırmızı örümceğe karşı da destek olan sıvı kükürt.
Aydın'ın sofralık zeytin bölgesinde yapılan bu bahçe ziyareti, doğru besleme, dengeli sulama ve bilinçli kültürel önlemlerin dal kanseri gibi zorlu bir hastalıkta dahi fark yarattığını gösteriyor. AgroTroia bir besleme firması olarak koruma ürünü üretmese de, bahçenin bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıkların önlenmesine ve kontrol altına alınmasına yardımcı oluyor. Hakkı Bey'in babasından devraldığı, vazgeçmesi söylenen bahçesini doğru programla yeniden toparlaması, programın asıl amacını da özetliyor: zorlanan üreticiye işin nasıl başarıldığını göstermek.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.