Köy TV "Tarımda Başarı" ekibi bu bölümde Aydın'ın Efeler ilçesinde, hasat öncesi bir Memecik zeytini bahçesinde. Sunucu Cemil Bektaş'a AgroTroia Yönetim Kurulu Üyesi Umut Dönmez, İzmir bayisi Cihan abi ve firmanın en eski mühendislerinden Muğlalı Yusuf eşlik ediyor. Bahçe sahibi Mutlu Doğan'ın 16 dönümlük, yaklaşık 200-250 ağaçlık bahçesi yıllarca halkalı leke yüzünden ürün vermezken, bugün dolu salkımlarıyla bambaşka bir görüntüde. Konu Aydın'da zeytin yetiştiriciliği; merak edenler ayrıntılı zeytin besleme programını da inceleyebilir.
Halkalı Leke ile Mücadelede Copperas'ın Sürekliliği
Bahçe, derenin kenarında çukur bir alanda yer aldığı için halkalı lekeye son derece açık. Mutlu abi sıkıntılı yıllarda hiç zeytin alamadığını, ne kadar ilaç atılsa ve bakır kullanılsa da Nisan-Mayıs döneminde yaprakların döküldüğünü anlatıyor. Isınan havalar ve ılık geçen kışlarla birlikte hastalık iyice tavan yapmış. İzmir bayisi Cihan abi, çözümün tek bir uygulama değil, Copperas'ın süreklilikle ve belirli aralıklarla kullanılması olduğunu vurguluyor. Bir-iki kez atıp bırakmakla sonuç alınmıyor; düzenli takip edilen bahçelerde son iki yıldır eski yıllara göre çok daha yüksek verim alınıyor ve ağaçların arasında kuru dal kalmıyor.
Force ile Hasat Öncesi Dane İrileşmesi
Yaz boyu süren kuraklık nedeniyle daneler nohut tanesi kadar küçük kalmış; bu boyutta meyveyi makineyle hasat etmek de zor. Cihan abi, daha önce birkaç yerde denediği Force uygulamasını bu bahçede de denemiş. İlk yağmurların ve uygulamanın etkisiyle daneler kısa sürede nohudun üç-dört katı iriliğe ulaşmış. Bu, ekibin zeytinde Force'u dane irileştirme amacıyla kullandığı ilk sezon olmuş ve sonuç gözle görülür biçimde olumlu çıkmış. Amaç, hasadı Aralık ortasına kadar bitirebilmek; mahsulü yılbaşı sonrasına bırakmak hem ağacın dinlenmesini engelliyor hem de bir sonraki yılın verimini riske atıyor. Cihan abi Copperas ile Force'u birlikte uygulatarak hem hastalık mücadelesini hem de dane dolgunluğunu aynı dönemde sağlıyor.
Memecik Çeşidi ve Periyodisitenin Kırılması
Bölgenin yaygın çeşidi olan Memecik, doğası gereği var yılı-yok yılı denilen periyodisiteye çok yatkın ve halkalı lekeye karşı hassas. Mühendis Yusuf, doğru besleme programıyla bu döngünün kırılabileceğini, bu bahçenin de bunun canlı şahidi olduğunu söylüyor: ağaçların hiçbiri boş değil. Hedef, bir sene yüzde yüz verim alındığında ertesi yıl tamamen boş kalmak yerine yüzde 40-60 bandında dengeli bir mahsul sürdürmek. Çeşit ağırlıkla yağlık çalışıyor; Aydın, İzmir ve Muğla bölgesinde yaygın, bölge bölge sofralık da değerlendirilebiliyor. Bu sene bölge genelinde zirai don ve aşırı sıcağa bağlı olarak rekoltenin düşük olması, danelerin daha seyrek ve iri tutmasına, dolayısıyla sofralık değerlendirme imkânına da yol açıyor.
Erken Hasat, Soğuk Sıkım ve Zeytinyağının Doğru Saklanması
Hasat takviminin Eylül sonundan Şubat-Mart'a kadar uzaması hem piyasayı hem fiyatı hem de üreticiyi etkiliyor. Yusuf'a göre çok erken hasat verim kaybına, çok geç hasat ise periyodisitenin derinleşmesine yol açıyor; bahçeyi takip eden bir danışmanla doğru tarihi belirlemek en sağlıklısı. Erken hasatta yağın rengi koyu yeşil, geç olgun hasatta altın sarısı olur; ikisi de değerlidir ama "soğuk sıkım" ifadesinin çoğu zaman pazarlama amacıyla, gerçek bir soğuk sıkım yapılmadan kullanıldığına dikkat çekiyor. Saklama konusunda zeytinyağının cam şişede tutulması, plastiğe asla konulmaması ve açıldıktan sonra ivedilikle tüketilmesi öneriliyor. Hatırı sayılır miktarda yağ üreten işletmeler için kapalı depoda krom tanklar hem dolum hem de uzun süreli saklama açısından en sağlıklı çözüm; böylece yağın asitliği ve tadı korunuyor.
Hasat Sonrası Besleme, Budama ve Susuz Bahçede Su Yönetimi
Umut Dönmez'in hasat öncesi tavsiyesi, çok tutan ağaçlarda geç olgunlaşmayı önlemek için 15 gün önceden tam doz Copperas uygulaması yapmak; bu sayede makine meyveyi tek seferde silkeleyebiliyor, ek işçilik maliyeti doğmuyor. Hasadı biten üreticiler içinse hemen hasat sonrası Copperas ile bor, çinko ve mangan içeren ürünün birlikte uygulanması, halkalı lekeye uygun nemli havaların oluştuğu bu dönemde koruma sağlıyor. Budamada Cihan abi önemli bir noktaya değiniyor: ağaçta yaprak ne kadar çoksa beslemeden o kadar fayda görülüyor; bu nedenle önce bir uygulama, 25 gün sonra ikincisi yapılıp ardından budamaya geçmek daha verimli. Susuz bir bahçe olan Aydın'ın sıcağında ise besleme, su stresini yönetmenin anahtarı: aşırı potasyumlu ürünlerden kaçınmak, sert budama yapmamak, toprak düzenleyiciler, leonarditler ve zeolit benzeri ürünlerle bitkinin ihtiyaç duyduğu minimum su seviyesine inmek hedefleniyor. Zeytinin kuru tarıma gelebilen bir tür olması, bu yaklaşımı mümkün kılan en büyük avantaj.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas – süreklilikle uygulandığında halkalı leke mücadelesini ve hasat öncesi olgunlaşmayı destekleyen ürün.
- Force – hasat öncesi dane irileşmesini ve dolgunlaşmayı hızlandıran gübre.
Aydın Efeler'deki bu susuz Memecik bahçesi, zeytinde başarının tek bir uygulamaya değil; halkalı lekeye karşı sürekli Copperas mücadelesine, Force ile zamanında dane irileştirmeye, periyodisiteyi kıran dengeli beslemeye ve doğru hasat takvimine bağlı olduğunu gösteriyor. AgroTroia ekibinin bahçeyi yerinde görüp programı ona göre kurması, üreticinin susuzluk ve artan maliyetlere rağmen ayakta kalmasını kolaylaştırıyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.