Köy TV'nin "Tarımda Başarı" programı bu bölümde Gaziantep'in Oğuzeli ilçesi Barak Ovası'nda, ziraat mühendisi Nuh'un babasına ait Tüzel köyündeki Antep fıstığı bahçesinde konuk oldu. AgroTroia yönetim kurulu üyesi Umut Dönmez, ziraat mühendisleri Nuh ve Cemal ile bahçe sahibi Hacı Baba ve oğlu Şaban Bey'in katılımıyla, doğru besleme programıyla "var yılı, yok yılı" döngüsünün nasıl kırıldığı ele alındı. Bu sezon aşırı kuraklık ve don nedeniyle Antep'ten Urfa'ya kadar fıstık neredeyse yokken, düzenli beslenen bu bahçede dişe dokunur bir verim olması dikkat çekti.
Antep Fıstığının Ana Hastalığı: Kara Zenk
Bölgede en büyük hastalık alternaria kökenli kara zenk. Yaprakta kara benekler oluşturan hastalık, hasattan sonra uygulama yapılmadığında ağaç kovuklarındaki sporlar kış boyunca canlı kalıyor; toprak sıcaklığı 15 derecenin üzerine çıkınca enfeksiyon yapraklara tırmanarak fotosentezi olumsuz etkiliyor. Bunun sonucunda iç dolum randımanı düşüyor ve bir sonraki yılın meyve gözleri zayıflıyor. Kültürel önlem olarak toprağa yakın taçlandırmadan kaçınmak, kuru aralamayı iyi yapmak ve yaz döneminde pit sürgünleri çıkarmak öneriliyor. Bahçede altı yıldır kara zenk için fungusit kullanılmadığı, kış döneminde Copperas ile sağlanan bakırlı sterilizasyon sayesinde hastalığın baskı altında tutulduğu aktarıldı.
Fitoplazma mı, Demir Noksanlığı mı?
Programın en kıymetli bölümlerinden biri, geriye doğru ölüm yapan fitoplazma hastalığı ile demir noksanlığının (kloroz) ayrımıydı. Fitoplazmada ağaçta bölgesel kuruma ve yaprak dökümü görülürken, demir noksanlığında ağacın tamamında sararma olur, yaprak damarları yeşil kalır ve yaprak dökülmez. Üreticilerin bu ikisini karıştırıp fitoplazmalı ağaca aşırı azot vermesi hastalığı şiddetlendiriyor. Barak Ovası gibi pH'ı 7,5 üzerindeki topraklarda demir alımı zaten zor; bu nedenle teşhisi doğru koymak ve gerektiğinde yaprak veya dal analizi yaptırmak büyük önem taşıyor.
Dona Karşı Uyanmayı Geciktirmek
Bu sezon 60-65 gün süren kuraklığın ardından gelen don, yerli çeşitlerde ağır zarar yaptı. Erken uyanan çeşitler ilkbahar geç donlarından daha çok etkileniyor. AgroTroia yaklaşımında uyanmayı geciktirmek için budamanın erken değil kış ortasında yapılması, bahar gübrelerinin geciktirilmesi ve azottan kaçınılarak çinko-bor uygulamalarına ağırlık verilmesi öneriliyor. Ayrıca tam uyanmaya yakın atılan tam doz Copperas ile bitki fizyolojik olarak diri tutuluyor; turgor basıncı dengelendiği için ani patlama ve buna bağlı soğuk zararı azaltılıyor.
Hasat Sonu Besleme Programı ve Budama
Antep fıstığında program hasattan sonra başlıyor. Önce bor-çinko uygulamasıyla homojen yaprak dökümü sağlanıyor, ardından mantari enfeksiyonlara karşı Copperas uygulanıyor; bunu alınabilir fosfit takviyesi izliyor. Çiçeklenmede ise %100 çiçekte değil, kedi kulağı dönemi sayılan %5 çiçekte bahçeye girilmesi gerektiği vurgulanıyor; bu aşamada göz kurduyla birlikte Activo ile çiçekleme destekleniyor. Meyve tutumundan sonra azot ve potasyumla hem bu yılın meyvesi şişiriliyor hem gelecek yılın sürgünü hazırlanıyor; sap kalınlığı ve meyvenin atmamasını sağlamak için Calcio uygulanıyor. Budamada ise kuralın basit olduğu hatırlatılıyor: yalnızca kuru dal ve üst üste binen dallar alınmalı, aşırı budamadan kaçınılmalı; çünkü Antep fıstığı sürgün mekanizması yavaş çalışan bir bitki.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
Copperas - kara zenke karşı bakırlı sterilizasyon ve kondisyon
bor-çinko (bezinç) - homojen yaprak dökümü ve uyanmanın dengelenmesi
Activo - %5 çiçekte çiçekleme ve meyve tutumu desteği
Calcio - sap kalınlığı ve meyve dökümünün önlenmesi
Bu bahçe, altı yıldır her sene meyve veren bir örnek olarak "var yılı, yok yılı" iddiasının doğru beslemeyle ortadan kalkabileceğini gösteriyor. Don ve kuraklık zarar gören ağaçlarda dahi, kondisyon ve turgor basıncı yükseltilerek bir sonraki yılın gözleri güvenceye alınmış. Antep fıstığında başarı; doğru teşhis, zamanında ve doğru ürünlerle yapılan programlı bir beslemeden geçiyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.