Köy TV'nin "Tarımda Başarı" programının bu bölümü, Osmaniye'nin Bahçe ilçesindeki Arıklıkaş bölgesinden geliyor. Bölgenin AgroTroia bayisi Dalar Tarım'dan Osman Dalar, emekli jandarma subayı çiftçi Hasan Akyıldız ve ziraat mühendisleri Nuh, Cemal ve Reşat'ın katılımıyla, soğuktan kuruyup vazgeçilmek üzere olan bir zeytin bahçesinin nasıl yeniden hayata döndürüldüğü anlatılıyor. Karasal ve Akdeniz iklimi arasında zorlu bir geçiş bölgesi olan bu küçük üretim havzasında, doğru besleme ve teknik destekle alınan sonuçlar dikkat çekiyor.
Soğuğun vurduğu bir bahçe ve vazgeçme eşiği
Hasan Akyıldız, emekliliğin ardından doğup büyüdüğü topraklara dönerek üretime katkı sunmak istemiş. Önce uzun yıllardır süregelen su sorununu çözmek için ailesiyle birlikte kuyu açtırmış, ardından 13 dönümlük arazisine Gemlik cinsi zeytin fidanları dikmiş. Ancak 2022 yılında bölgeye yarım metreyi bulan bir kar yağışı ve ardından gelen poyrazla sıcaklıklar -9 dereceye kadar düşmüş. Henüz fizyolojik olgunluğa erişmemiş genç fidanlar bu soğuğa dayanamamış; yapraklar dökülmüş, gövdelerde çatlaklar oluşmuş ve ağaçlar bölgesel olarak kurumaya başlamış. Daha önce raf ömrü sorunu nedeniyle söktüğü Japon eriğinin ardından bir de zeytinleri kaybetmek, çiftçiyi tümüyle vazgeçme eşiğine getirmiş.
AgroTroia ile tanışma ve "sökme" kararından dönüş
Bahçesini kaybetmek üzere olan Hasan Akyıldız, ilaç bayisi Osman Dalar'a başvurmuş. Osman Dalar onu ziraat mühendisi Nuh ile tanıştırmış. Sahaya gelen ekip, bahçeyi yerinde inceledikten sonra ağaçların sökülmesine gerek olmadığını, doğru bir programla kurtarılabileceğini söylemiş. Mühendisler, eski olgun ağaçların (yaklaşık 10 yaşındaki kökler) soğuktan etkilenmediğini, asıl zararın 4 yaşındaki genç fidanlarda yoğunlaştığını tespit etmiş. Osman Dalar 1996'dan beri babasından devraldığı işletmeyi yürüten, ürün seçiminde titiz bir bayi; çiftçinin bu güveni, programın başlamasında belirleyici olmuş. Hasan Akyıldız da "ne olursa olsun sökme" tavsiyesine uyarak ağaçlarına bir şans daha tanımış.
Kurtarma programı: Copperas ile yeniden canlanma
Uygulama, 2023 yılında başlamış ve toplam sekiz uygulamaya kadar sürdürülmüş. Programın temelinde Copperas yer almış. Sistemik bir bakır olan Copperas, ağacın içine doğrudan geçerek iletim demetlerini açmış, sürgün mekanizmasını çalıştırmış ve hastalıklı yaprakların dökülmesini sağlayarak yeni meyve gözlerinin oluşmasına imkân vermiş. Mühendislerin önemli bir tavsiyesi de sabretmek olmuş: ağaçlar diğer bitkilerle birlikte sürgün verene kadar hiç budanmamış. Hasan Akyıldız, sürgünler belirginleştikten sonra kuruyan ağaçların yaklaşık yarısını tek tek, ışkınlardan ilerleyerek kendisi budayıp yeniden şekillendirmiş. Yara, soğuk ve dolu durumlarında Copperas'ın bazen Activo ve Aminado ile birlikte kullanıldığı da programda anlatılıyor.
Zeytinde hastalık ve zararlı yönetimi
Mühendis Reşat, zeytinde öne çıkan dört temel hastalığı sıralıyor: halkalı leke, dal kanseri, verticillium solgunluğu ve meyvede görülen antraknoz. Halkalı leke, yapraklarda halka biçiminde lekeler oluşturan bir mantar hastalığı olarak fotosentezi engelleyip dal kurumalarına yol açıyor. Dal kanseri ise budama ya da don yaralarından giren bakteriyel bir hastalık; bu nedenle don ve dolu yaralarında ilk akla gelen tehlike olarak öne çıkıyor. Zararlı tarafında pamuk biti, bölgenin sıcak ve nemli koşullarında başlıca sorun; ayrıca çiçek sap sokanı, güve ve zeytin sineği de mücadele edilmesi gereken zararlılar arasında. Mühendisler, tek etken maddeye bağlı kalmanın direnç geliştirdiğini, bu yüzden etken maddelerin dönüşümlü kullanılması gerektiğini vurguluyor.
Hasat öncesi, hasat sonrası ve sulama
Programda hasada doğru yapılması gerekenler de ele alınıyor. Ağustos ortasından itibaren yağ keseciklerinin oluştuğu dönemde zeytin sineği, antraknoz ve sap mantarına karşı dikkatli olunması gerekiyor. Sulamada ise zeytinin alternatif bir bitki olduğu, belirli gün aralıkları ve serin saatlerde sulanması gerektiği anlatılıyor; sulama süresinin sıcaklara göre ayarlanması erken olgunlaşmayı destekleyip dökümü ve yağın asitlenmesini azaltıyor. Hasat sonrasında, makineyle toplama sırasında oluşan yaraların enfeksiyon riskini düşürmek için bordo bulamacı yerine Copperas kullanılıyor; yanına fosfor-çinko ya da bor-çinkolu ürünler eklenerek meyve gözleri pişiriliyor ve ağaç bir sonraki sezona hazırlanıyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Copperas — Sistemik bakır kaynağı; soğuk, don ve dolu yaralarında canlanmayı destekler, sürgün ve meyve gözü oluşumuna katkı sağlar.
- Activo — Don ve dolu yaralarında Copperas ile birlikte kullanılan destek ürünü.
- Aminado — Stres dönemlerinde bitkiyi güçlendiren aminoasit içerikli destek ürünü.
Bir yıl gibi kısa bir sürede, sökülmek üzere olan bahçe hem sürgün hem de meyve vermiş. Geçen yıl soğuk nedeniyle neredeyse hiç ürün alınamayan bahçeden Hasan Akyıldız bu sezon yaklaşık 1,5 ton zeytin bekliyor. Vazgeçilmek üzere olan bir bahçenin, doğru besleme programı ve düzenli teknik destekle yeniden üretime kazandırılması, bu bölümün en güçlü başarı hikayesini oluşturuyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.