"Tarımda Başarı" programının bu bölümünde ekip, Niğde'nin Değirmenli kasabasındaki taşlık bölgede bir kiraz bahçesinde. Şiddetli yağmur nedeniyle çekim açık arazi yerine bir köy ortamında yapılıyor; konu ise bu sezon birçok bölgeyi etkileyen don, dolu ve dengesiz yağışların kiraz üzerindeki etkisi ve kiraz besleme programı. Bahçe sahibi Kenan amcanın yaklaşık 80 dönüm kirazı ve aynı yerde elması bulunuyor; Konya Hadim'den İsmail Uzar ve bölgeden Doğan gibi üreticiler de kendi sonuçlarını paylaşıyor.
Don ve aşırı soğuğa karşı koruma
Bu sezonun en dikkat çeken konusu, ağaca su yürümüşken bile yaşanan aşırı soğuktan korunabilmek oldu. Soğuk gelmeden önce bahçeye tona belirli miktarda Activo ve fosforiko uygulanmış. Niğde'deki bahçede o gece merkezde eksi 9 derece ölçülmüş ve ağaçlarda su yürüdüğü halde ürünler büyük oranda korunmuş; uygulama yapılmasaydı ağaçların neredeyse tamamının zarar görebileceği aktarılıyor. Afyon tarafındaki deneme bahçesinde de eksi 7'ye varan soğukta benzer bir koruma elde edildiği belirtiliyor. Yüksek rakımlı bölgelerde sonbahar sulamasının da kritik olduğu, hasattan sonra aşırı su verilmesinin ağacın öz suyunu artırarak kışın gövde çatlamalarına yol açabileceği vurgulanıyor.
Doluya karşı zamanında müdahale
Dolu, çiçek döneminde taç yaprakları savurarak ve geniş yaralar açarak meyve tutumunu engelliyor; ayrıca açtığı yaralar mikrobiyal enfeksiyonlara kapı aralıyor. Bahçede vurgulanan en önemli ayrıntı, doluyu izleyen ilk 72 saat içinde müdahale etmek. Yara kibrit çöpü büyüklüğüne kadar olduğunda, hücre bölünmesini ve çeperin sağlıklı kapanmasını destekleyen bir aktivatörle bu yaralar kapatılabiliyor. Müdahale edilmezse bitki büyümeye devam ederken yaralar genişliyor, meyvede şekil bozukluğu ve çatlama ortaya çıkıyor, pazar değeri düşüyor; ayrıca yapraktaki stoma yapısının zedelenmesi bir sonraki yılın sürgün ve meyve gözlerini de olumsuz etkiliyor.
Yağışlı sezonda hastalık baskısı
Kirazın kışın yaklaşık 1000 saat soğuklama istediği hatırlatılırken, bu yıl sürekli yağış nedeniyle monilya mücadelesinin zamanında yapılamadığı anlatılıyor. Monilya ilaçlamasının yüzde 5 ve yüzde 90 çiçeklenmede iki kez yapılması gerekirken, yağışların artırdığı bir hastalık olarak her yağış sonrası tekrarlanması gerektiği belirtiliyor. Bakteriyel leke (üreticilerin kara leke dediği), yaprağın stoma yapısını bozarak gelişmeyi sınırlıyor ve yağmurla taşınıyor. Düzensiz yağışlar ayrıca kök çürüklüğü ve bakteriyel zamklanma gibi sorunları da tetikliyor. Bu hastalıklar hem kalibrasyonu geriletiyor hem de gelecek yılın meyve gözlerinin oluşumunu geciktiriyor.
Doğru gübreleme ve ürün uyumu
Sıvı gübrelerin granül taban gübresinin yerini tutamayacağı net biçimde anlatılıyor: aynı parayla çoğu kez daha az saf besin verildiği için sıvı gübreyi taban gübresi gibi sunmanın yanıltıcı olduğu söyleniyor. İki gübreleme arasında en az 3-4 gün olması, her sulamada gübre verilmemesi, bir dolu bir boş şeklinde uygulanması öneriliyor. Üre gibi yüksek azotlu gübrenin bahçede kullanılacak son gübre olması, çünkü boğum aralarını uzatıp gevrek sürgün yaparak don riskini artırması hatırlatılıyor. Karışım konusunda ise Copperas ile kalsiyumun aynı depoda buluşmaması, ancak kalsiyum ile potasyumun ikisinin birlikte sorunsuz karışabildiği belirtiliyor.
Arı sağlığı ve düşük maliyetli besleme
Bitki besleme ürünlerinin, bakırlı ve alüminyumlu bileşikler dahil, arı sağlığına zarar vermediği ve günün uygun saatinde (terlemeyi önlemek için aşırı sıcak dışında) atılabileceği aktarılıyor. Asıl riskin insektisitlerden geldiği; arının çalıştığı gündüz saatleri yerine sabah erken veya akşam saatlerinin tercih edilmesi, etki süresi kısa etken maddelerin seçilmesi öneriliyor. Programın net ve düşük maliyetli olduğu vurgulanıyor: kış döneminde Copperas ile hem mantar enfeksiyonlarına karşı bağışıklık hem besleme sağlanıyor, doğru zamanda verilen az miktarda Fors ile sonuç alınabiliyor ve olgunlaşmaya yakın dönemde doğru uygulanan Calcio ile kirazda çatlama ve verim kaybı azaltılıyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
- Activo — soğuğa karşı korumada ve dolu yaralarının kapanmasında hücre bölünmesini destekleyen aktivatör.
- Copperas — kış döneminde hem mantar enfeksiyonlarına karşı bağışıklık hem besleme amacıyla.
- Fors — doğru zamanda ve az miktarda kullanıldığında verimi destekleyen besleme.
- Calcio — kirazda olgunlaşmaya yakın dönemde çatlama ve verim kaybını azaltan kalsiyum kaynağı.
Niğde Değirmenli'deki bu bölümde öne çıkan mesaj net: doğadan gelen don, dolu ve dengesiz yağışların tamamen önüne geçmek mümkün olmasa da, zamanında ve bilinçli besleme ile zararı belirgin biçimde azaltmak mümkün. Bahçede paylaşılan sonuçlar bunu doğruluyor; kirazda korunan ürün ile koruma yapılmayan elmadaki kayıp arasındaki fark, doğru tedbirin değerini gösteriyor. Türkiye dünyada kiraz üretiminde önde gelen ülke; bu üretimi don, hastalık ve kalibrasyon sorunlarına karşı doğru programla sürdürmek hem verimi hem de pazar değerini koruyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.