Köy TV'de yayımlanan "Tarımda Başarı" programının bu bölümünde Hatay'ın Hassa ilçesi Ardıçlı Mahallesi'ndeyiz. Bahçe sahibi Hatice Bolat ve Nuri Bolat'ın 7 yaşındaki zeytin bahçesini gezerken, AgroTroia ziraat mühendisleriyle birlikte zeytinde görülen hastalık ve zararlılarla mücadeleyi konuşuyoruz. Bu bölgede zeytincilik yaygın ve doğru bir zeytin besleme programı ile hem verimin arttığı hem de hastalıkların önüne geçildiği yerinde görülüyor.
Bahçenin Hikayesi ve Düzenli Beslemenin Önemi
Nuri amca, bölgede cevizin tutmadığını görünce yöreye dayanıklı olan zeytine yönelmiş; bu kararıyla çocukları da memnun. Sekiz dönümlük bahçede yaklaşık 450 ağaç bulunuyor ve henüz 7 yaşında olmalarına rağmen ağaçlar yüksek verim veriyor. Hatice abla, daha önce "göğe taş" ve kireç gibi yöntemleri denediğini, sonuç alamadığını anlatıyor. Ziraat mühendisiyle tanışıp düzenli besleme programına geçtikten sonra ağaçların dengesinin değiştiğini söylüyor. Programın en çok bilinen başlangıç ürünü Copperas ile tanışan üretici, ağaçlarda gözle görülür bir fark yaşadığını belirtiyor. Bir yıl bahçeye bakamadığı dönemde 15-20 ağacın hastalandığını, ancak mühendisin önerdiği ürünlerle bu ağaçları kurtardığını da paylaşıyor.
Zeytin Sineği ve Güvesiyle Mücadele
Ziraat mühendisi, bahçenin 7 yaşına göre alabileceği maksimum meyveyi tuttuğunu, gelecek yılın sürgününün de sağlıklı olduğunu vurguluyor. Zeytin sineği, zeytinin etli kısmında galeri açarak besleniyor; toprak sıcaklığı 10 derecenin üzerine çıktığında erginler topraktan çıkıyor. Bu yüzden mücadelenin doğru zamanlanması, iklim ve hava şartlarına göre planlanması gerekiyor. Zeytin güvesi ise bölgede genelde 2 ile 5 arasında döl veriyor ve zeytinin üç döneminde de zarar yapıyor. Hem zeytin sineği hem güve, çiçekler tamamen açmadan, yaklaşık %5 açtığında mutlaka mücadele edilmesi gereken çiçek zararlıları. Aksi halde ilerleyen dönemde büyük dökümler yaşanıyor; içi kurtlanan zeytin de sofralık olarak değerlendirilemiyor.
Filiz Tırtılı ve Pamuklu Bit
Filiz (fidan) tırtılı, gelecek yılın meyvesini oluşturacak taze yaprak ve sürgünlerde beslendiği için özellikle önemli; genç fidanlarda zararı daha belirgin. Pamuklu bit ise zeytinin başlıca zararlılarından biri olup emgi yoluyla ağaçları etkiliyor ve özellikle tomurcuk döneminde meyve bağlamayı engelliyor. Mühendis, zararlılarla mücadelede aynı etken maddenin tekrar tekrar kullanılmaması gerektiğini, etken maddeleri dönüşümlü kullanmanın direnci kırmak için kritik olduğunu hatırlatıyor. Popülasyonun çok yükseldiği zamanlarda çift etken maddeli ilaçlara başvurulabiliyor. Bahçenin filiz sürgünlerinde tırtıl zararı görülmemesi, bakımın iyi ve mücadelenin yerinde yapıldığını gösteriyor.
Halkalı Leke ve Dal Kanseri
Zeytinin en yaygın hastalıklarından biri olan halkalı leke, yaprağın üst kısmında halka halka lekeler oluşturan fungal kaynaklı bir hastalık. Bu lekeler arttıkça yaprak dökümü başlıyor; dökülme sürgün gelişimini zayıflatıyor ve meyveyi sıcaklığa karşı savunmasız bırakıyor. Bahçede bu sorunun yaşanmamasının nedeni, her uygulamaya Copperas'ın eklenmesi; içindeki bakır, organik asitler ve besleyici elementler ağacın metabolizmasını güçlendirerek bitkiyi daha dayanıklı kılıyor. Dal kanseri ise yaprak, dal ve gövdelerde kabarık lekeler oluşturan, ağaca yayıldığında tüm bahçeyi tehdit eden bir hastalık. Bu nedenle budama aletlerinin çamaşır suyuyla dezenfekte edilmesi, hatta hastalık şüphesi olan bahçelerde her birkaç ağaçta bir aletin temizlenmesi öneriliyor. Bölgede kullanılan diğer destek ürünler arasında New Olive 5-10-15 ME, Aminado, kükürt içerikli Liquid S80 ve bor-çinko karışımı Nitrozinc yer alıyor.
Hasada Kadar Yapılacaklar
Akdeniz kıyıları dahil zeytinciliğin yapıldığı her yerde bu dönemde en önemli iş, zeytin sineğine karşı dikkatli olmak. Ayda bir uygulama yeterli değil; örneğin 3 gün etki süresi olan bir insektisitte aralar uzadıkça meyve sineğe yakalanıyor ve dökülüyor. Atraknoz (zeytin atraknozu) sap kısımlarında çürüme yaparak meyvenin dökülmesine yol açıyor. Sıcak bölgelerde ekipmanlara saf su doldurup yalnızca üstten uygulama yapmak, turgor basıncını artırsa da su kaybıyla yeniden mercek etkisi yaratabiliyor. Sulamada düzeni korumak, sık sulamadan kaçınmak ve sabit gün-saat aralığında sulamak gerekiyor; çünkü zeytin alternatif bir bitki. Hasat zamanını ise et ile çekirdeğin birbirinden ayrılması belirliyor; meyveyi ağaçta fazla bekletmek hem vakit kaybı hem de ağacı yoruyor. Hasattan sonra zeytinin aynı gün çuvallanmaması, açık ortamda tutulması ve mümkünse çelik kaplarda saklanması yağ kalitesini koruyor.
Bölümde öne çıkan AgroTroia ürünleri
Hatay Hassa'daki bu bahçe, doğru zamanlanmış besleme ve mücadelenin zeytinde nasıl fark yarattığını somut biçimde gösteriyor. Üretici, depremin ardından bile zeytin bahçesinin verdiği güvenle umudunu koruduğunu anlatıyor. Düzenli ve periyodik bir programla zeytin sineği, güve, filiz tırtılı, pamuklu bit, halkalı leke ve dal kanseri gibi sorunların büyük ölçüde kontrol altına alınabildiği, hem maliyetin düştüğü hem de verim ve kalitenin arttığı bu örnekle bir kez daha ortaya çıkıyor.
Kaynak: Köy TV – "Tarımda Başarı" programı, AgroTroia sponsorluğunda.